The Other Side of the Wind (2018)

Soms is het noodzakelijk om ongenuanceerd uit de hoek te komen om een punt te kunnen maken .

Bovendien is Zabriskie Point (1970) ook als het audiovisuele medium een onvervalst meesterwerk . Het einde is juist geniaal ..

Antonioni is superieur als hij de vervreemding en kilheid toont van de Bourgeoisie. (Zijn trilogie is fenomenaal) Mijn voorkeur gaat uit naar Fellini, Entranced earth of het recente Lazzaro Felice als het gaat om de poëtische en empatische weergave van de uitgebuite proletariërs en de verzetsleiders die deze massa vertegenwoordigen.

We wijken iets teveel af vrees ik. We delen dezelfde utopische idealistische overtuiging. Helaas zijn we in de minderheid.

Ik heb begrepen dat Welles bijna alles zelf heeft gemonteerd aan deze film. Wat het aandeel van editor Bob Morawski (spiderman), Bogdanovich en andere producers is geweest, nadat de film uit de kluis is gehaald, weet ik niet precies en maakt me ook niet zo heel veel uit.

Qua inhoud is het nog steeds een Welles film, maar in de vorm heeft hij eigenlijk twee films die buiten zijn comfortzone lagen, geschoten. Het is tegelijkertijd een ode aan en een kritiek op de Europese arthouse cinema. Vooral Antonioni, maar ik associeerde sommige momenten ook wel met andere regisseurs.

Orson Welles zelf is echter het grootste lijdend onderwerp van zijn eigen film. Hij gunt zichzelf bakken vol kritiek over hoe hij met mensen omgaat, hoe hij films tot stand probeert te krijgen en wat hij zo opzichtig onder het oppervlakte probeert weg te vegen: Zijn schaamte, zijn verborgen verlangens. Dit wordt doorgetrokken naar de mannelijke regisseur in het algemeen. Welles, John Huston, maar ook mensen als bv. Visconti en Pasolini (met hun voorliefde voor jonge mannen) De camera wordt in hun handen een male gaze en de betrekkingen met de prachtige acteurs en actrices wordt ingewikkeld en onhandelbaar.

De film-in-de-film, een typische Europese arthouse film. heeft verwijzingen naar Pasolini, en Antonioni en is behoorlijk abstract en plotloos. Een man achtervolgt een vrouw en wordt uiteindelijk door haar gedomineerd. Deze film is mooi geschoten en eindigt werkelijk spectaculair.

Het hart van de film is een feest ter ere van de eerste vertoning van de Europese film in het huis van een vriendin van de regisseur (de stoïcijnse Lilli Palmer). Dit deel doet denken aan La notte van Antonioni, maar met een intensiteit die doet denken aan Fellini of zelfs Cassavetes. Mensen schreeuwen, worden dronken, maken ruzie en doen beschamende confessies. Er komen paspoppen, dwergen, en vuurwerk aan te pas, maar toch gaat het nergens over de schreef.

Het geheel is werkelijk fabelachtig gemonteerd en gefilmd: snel, dynamisch (hysterisch is misschien een beter woord). Zwart-wit en kleur worden om de haverklap afgewisseld en de acteurs zijn allen in top vorm.

Vooral John Huston en Bogadanovich. Hun gesprekken zijn het centrale punt van de film en dat is ook waar Welles zichzelf het meest kwetsbaar toont. Hij had ook wel wat goed te maken met Bogdanovich, als je hoort hoe die vriendschap zich in werkelijkheid heeft voltrokken. Welles is in deze film zelf Citizen Kane geworden, die met de billen bloot moet. Verstandig dat hij de rol die voor hem was bedoelt aan John Huston heeft gegeven.

Het is al weer een tijdje geleden dat ik een film met open mond gekeken heb. Het is een film die op verschillende manieren binnenkomt en ook verschillend geïnterpreteerd kan worden. Hoe er van deze chaos uiteindelijk een geordende afgemeten film is gemaakt is misschien wel het grootste wonder.

Yuk.

Pompeus, dat is vooral het woord waar ik achteraf mee in m'n hoofd zat. Misschien niet zo heel verwonderlijk, aangezien het hier gaat om een film over film, die verzanden wel vaker in hoogdravend gemijmer. Welles probeert het nog wel op te leuken, maar ook daarin faalt hij compleet.

De dialogen zijn compleet verschrikkelijk. Als Welles het kritisch bedoeld heeft, blijft het veel te netjes en te braaf, als het serieus bedoeld is dan is het werkelijk om te huilen. Ook de regie en editing zweven ergens tussen schip en wal. Het is allemaal erg druk en zenuwachtig, maar nu ook weer niet zo dat het strak rhythmisch en overweldigend wordt.

Acteerwerk is matig, de film in film is dan nog het leukst (maar blijkbaar wordt daar dan de draak mee gestoken). Ik heb sowieso al snel een hekel aan regisseurs die films over het vak maken. Of het nu kritisch bedoeld is of als ode, het voelt al snel aan alsof men erg graag zichzelf hoort praten. Deze film is daar eigenlijk een perfect voorbeeld van. Vervelend van start tot finish. Half puntje voor de vorm die toch nog enigsinds uitdagend is, hoe gefaald ook.

1.0*

Ik sluit mij aan bij de lofzangen.

“Movies and friendship - those are mysteries.”

Redelijke film/documentaire van Orson Welles. De film was niet helemaal af, maar Netflix heeft toch besloten om hem uit te brengen. Het eerste gedeelte is wel het sterkste gedeelte, en in het tweede gedeelte (de zwart-wit beelden) rond het maken van The Other Side of the Wind verloor de film mij een beetje. Maar de scenes rond ‘The Actress’ (de betoverende Oja Kodar) zijn fantastisch, de editing is sterk en visueel zitten er ook een aantal waanzinnige scenes in. Welles heeft duidelijk een fascinatie voor Kodar, en echt kwalijk kan ik het hem niet nemen.

Best interessant (het project, de inhoud), maar uiteindelijk vond ik het moeilijk er door heen te komen.

Ik juich al jaren toe dat Netflix getalenteerde regisseurs de ruimte geeft hun droomproject te realiseren. Roma, Irishman, Bardo en Uncut Gems zijn daar mooie voorbeelden van. Kwam er deze week pas achter dat ze ook Orson Welles geholpen hebben zijn laatste film te realiseren. En dat levert een meesterwerkje op.

Het bizarre is dat Welles zijn laatste onafgemaakte film ook gaat over een ooit gevierd filmmaker op zijn retour die tijdens een feest naar oplossingen zoekt om zijn laatste film af te kunnen maken. Een glansrol van John Huston. Het is ook qua vorm een bizarre film. Voor velen waarschijnlijk te ondoorgrondelijk. Het feest wordt namelijk gefilmd door de bezoekers zelf. Uitgenodigde studenten van de filmacademie, journalisten en een professionele crew. Het doet daardoor erg fragmentarisch aan en je moet er dus even inkomen. Maar het voelt daardoor wel heel erg realistisch aan, of je er zelf rondloopt. Antonioni is ook nooit ver weg…

Welles schets een gitzwart beeld van Hollywood. Een slangenkuil vol schijnheiligheid en machtsmisbruik. De onafgemaakte film die op het feest vertoond wordt behoort wat mij betreft ook tot zijn beste werk. Wat een prachtig kleurgebruik en montage wat me weer deed denken aan die andere nooit afgemaakte film Inferno.

Al met al een prachtige duistere film over Hollywood die al veel zaken aankaart die pas de afgelopen jaren worden aangepakt. Daarnaast lopen er ook vast veel bekenden rond die ik niet herkend hebt en ook de vele verwijzingen volg ik waarschijnlijk maar voor de helft. Zo levert Welles jaren na zijn dood nog een eigen Babylon af. Ditmaal over de transitie van het oude naar het nieuwe Hollywood in de haren 70.

Meesterlijke cinema!

4,5

Vanaf jaren '70 tot aan zijn dood in 1985 werkte Orson Welles aan zijn film The other side of the wind. Echter, hij heeft die nooit afgewerkt. In 2018 is de film dan uiteindelijk voor grote publiek klaar gestoomd. Het grote publiek is te misschien een te ijdel doel (alhoewel Welles dat graag had gewild) want de film is zeer onsamenhangend en plotloos maar voor de geïnteresseerde filmliefhebber toch een must. Wat er nu precies door Welles werd gedaan en wat precies door de 'nabestaanden' is mij niet geheel duidelijk. Ik heb de indruk dat de film toch voor een 90% af was (en gemonteerd) door Welles.

De film (of is het een documentaire ?) kun je opdelen in 2 stukken. Er is een gedeelte van de film in de film met Oja Kodar dat in feite een soort parodie moet voorstellen op de ernstige Europese art films. Dan is er het gedeelte waarin een oudere regisseur op de laatste dag van zijn leven een feest heeft en een onafgewerkte film voorstelt. Daarin propt Welles al zijn frustraties. Producenten die een werk niet begrijpen, de commerciële haalbaarheid versus artistieke integriteit, de beoordelingen van derden (critici, filmmakers, publiek, fans), de demonen die een regisseur met zich meedraagt en het moeilijke karakter van de regisseur. Een autobiografie ? Volgens Welles niet, volgens alle anderen wel. Het is die ambiguïteit dat Welles in zijn film stopt. Is het film ? Is het een documentaire over het maken van een film ?

De film heeft zijn geniale momenten (de erotisch passage in de wagen in de gietende regen met Oja is werkelijk subliem) en bepaalde beelden zijn alweer pareltjes en er is een inventiviteit dat de stempel 'Welles' nadrukkelijk draagt. Maar het is ook een rommeltje, doelloos projectiel dat naar alles schiet maar nooit raak. Misschien is het een te persoonlijke vertaling van Welles' zijn ontgoochelingen in Hollywood. Elk type in de film staat voor een bekend persoon in Hollywood, er zijn de persoonlijke relaties van Welles (Huston en Bogdanovich als vrienden, de vele in crowd cameo's) waardoor het niet altijd duidelijk waar die mensen nu voor staan. Maar het blijft een indrukwekkende film, een heerlijke Hollywood satire en een mooi stukje cinema.