Zéro de Conduite: Jeunes Diables au Collège (1933)

Een bijzonder warrige en chaotische Franse 'featurette' over een groep jongens die in opstand komt tegen hun leerkrachten. Veel dialoog is er niet en zeker in het begin heb je het gevoel naar een silent te kijken die achteraf naar een talkie werd omgezet. Er waren in feite slechts twee zaken die enige belangstelling opwekten. Enerzijds een twee seconden durende clip van een geanimeerde tekening en anderzijds de directeur van de jongensschool, een merkwaardig figuur dat niet zou misstaan in een Harry Potter film. Over het algemeen oogt het geheel echter amateuristisch en onafgewerkt, alsof de regisseur met een aantal film –en verteltechnieken aan het experimenteren was. Vigo's 'L'Atalante' benaderde het poëtisch realisme op een meer aangename manier.

Njah.

Had achteraf gewild dat Vigo er een silent van gemaakt had. Dat had de soundtrack waarschijnlijk niet beter gemaakt, maar dan was je in ieder geval van die vreselijk bulderende kinderen vanaf geweest. Daar werden toch enkele irritatiegrenzen overschreden.

Verder vond ik het een redelijk triviale film. Wat schoolkinderen die hun grappen en grollen een beetje doortrekken en in opstand komen tegen de leraars. De scene met het kussengevecht is best aardig, maar daar blijft het dan ook bij. Op het einde komen ook nog 1 of 2 leuke ideetjes voorbij, maar verder is het zo enorm basic dat ik er helemaal niks in kon vinden.

Het ontgaat mij bij dit soort films volledig waarom het gewaardeerd wordt. Het oogt mank, er zit verder ook weinig tot geen diepgang in, het is gewoon een korte vertelling die mij verder compleet koud liet. En van de reacties hier zal ik het ook niet te weten komen. In ieder geval zijn dit soort dingen absoluut niet aan mij besteed.

1.0*

In het prille 1933 moet een kussengevecht in een slaapzaal nog niet zo déja vu geweest, want het is de enige scène waarbij de toeschouwers uit het dak hadden kunnen gaan. Voor de rest steken er enkele goede gags in het filmpje, maar voor de rest wordt het gebeuren maar wanordelijk voorgesteld.

Beter is dan wel het idee van een opstand van de jongeren tegen de strenge regels van hun kostschool, de overbewaking en bespieding (een wet op de privacy was er toen wellicht nog niet), en de alzo op vele vlakken te grote menselijk afstand tussen scholier en opvoeder, die trouwens meer dan eens potsierlijk wordt voorgesteld, uitzondering is misschien opzichter Huguet, omdat hij speelser met de kinderen omgaat en soms de clown uit hangt, maar eigenlijk is het ook maar een halve gare.

Tweede film die ik zie van Jean Vigo en meteen exit.

Het leven op een jongensschool ergens in Frankrijk begin jaren dertig. Met zijn erg korte speelduur is deze film volgestouwd met allerlei ideetjes en probeersels waar niet per se een samenhang in te ontwaren valt. De visuele uitwerking lijkt belangrijker dan een achterliggende logica. Vooral niet serieus te nemen scenario maar meer een inkijk op de ‘speelplaats’ van Jean Vigo. Op te merken is dat Belgisch avant-garde en documentaire cineast Henri Storck hier credits krijgt als medewerker.

In de school eisen absurde en anarchistische gebeurtenissen met korte tijdspanne de aandacht op, met een directeur die er helemaal over - of onder - gaat. Die voorliefde van Vigo voor anarchie is niet vreemd wanneer je even zijn bio doorneemt, met name hoe hij opgevoed is.

Eén scène in het bijzonder heeft mijn aandacht getrokken. In het begin van de film zien we de jongens van de school - de internen - slapen in de slaapzaal, waarbij de opzichter in een bed ligt, afgeschermd door gordijnen (zoals je soms in het ziekenhuis ziet), waarbij van buitenaf enkel zijn groteske schaduw te zien is. Een nagenoeg identieke setting zien we enkele decennia later in het horrorspektakel Suspiria (1977) , waar de directrice zich te slapen legt tussen de balletdanseressen van haar academie, en haar angstaanjagende schaduw zich aftekent op het gordijn. Kan toeval zijn maar mij lijkt het dat Argento zijn inspiratie uit deze Zéro de Conduite heeft gehaald en het effect heeft gemaximaliseerd. En om die reden vind ik dat Zéro de Conduite dan toch iets heeft bijgebracht dat de moeite waard is om te bekijken. Verder vind ik het maar een niemendalletje, al zal Vigo er ongetwijfeld plezier aan beleefd hebben om dit te kunnen maken.

Deze en de rest van het oevre van Vigo verschijnt half december op 4k in een box van Curzon.