Jasperina: Op Eenzame Hoogte (2019)

Vanaf 7 november in de bioscoop (Windmill Film)

Ben altijd wel geïnteresseerd geweest in Jasperina de Jongs werk, dus vandaar dat ik deze docu wel wilde meepikken. Maar na het zien van deze documentaire weet ik weer waarom ik nooit dit soort dingen kijk. Wat een prul. Waarom moeten er zoveel beelden in boswandelingen en dat soort onzin? Waarom niet meer inhoud? De Jong is nooit makkelijk geweest in interviews (ze heeft ook nooit een geheim gemaakt van haar afkeer jegens interviews en dergelijke) en ook in deze docu laat ze weinig interessants los. Ze lijkt er ook weinig zin in te hebben. Héél veel herhaling in haar antwoorden: 'Ja, ik had het ook niet altijd makkelijk, hoor. Maar ja, je gaat toch door hè. Ik weet óók niet hoe het me gelukt is - blijkbaar zit dat in me, tsja.' Het zal allemaal wel waar zijn, maar het is gewoon niet zo boeiend.

De makers lijken een beeld van zowel het werk als het leven van De Jong te willen schetsen, maar geen van beide komen goed uit de verf.

De documentaire had veel interessanter gemaakt kunnen worden als ze het werk van De Jong in historisch perspectief hadden geplaatst. Lurelei was tamelijk baanbrekend in de jaren zestig en natuurlijk ook Jasperina's solo-programma's waren volstrekt nieuw. Maar de documentaire laat hier weinig tot niets van zien. Onbegrijpelijk eigenlijk.

Verder is het doodzonde dat ze niet meer verschillende mensen uit het leven van De Jong gesproken hebben. Jasperina de Jong zelf heeft namelijk niet zo heel veel boeiends te melden over zichzelf. Misschien is dat bescheidenheid, misschien praat ze gewoon niet graag over vroeger, misschien heeft ze er geen zin in. Ivo de Wijs, lange tijd Jasperina's tekstdichter, had ongetwijfeld ontzettend veel toegevoegd. Sylvia de Leur, Kees van Kooten en Gerard Cox waren ook lang onderdeel van Lurelei, en die hadden ook veel bij kunnen dragen, lijkt me. Bij een documentaire is het sowieso boeiend om meerdere verhalen te horen.

Vaak kunnen documentaires nog interssant zijn vanwege het archiefmateriaal, maar dat was in deze docu ook armoe troef. Op wat super-8 beelden uit het gezinsleven na was er niets nieuws te zien. Ik kende alles al. Ze lieten ook zeker niet het beste werk zien, wat mij betreft. Vreemde keuzes vaak.

En verder waren er nog een paar onbegrijpelijke keuzes. Waarom een montage van de dood van Kennedy als het over de zwangerschap van De Jong gaat? Ze noemt de dood als referentiepunt ('Ik weet nog goed wanneer ik zwanger was, want dat was rond de dood van Kennedy'), maar verder speelde het geen enkele rol. Dat zijn van die typische suffe documentare-dingetjes.

Nog een rare fout (?) vond ik dat ze het lied 'De bezetting' laten horen als het over 'Arme ouwe' van Lurelei gaat. Beide liedjes gaan over de koningin, maar 'Arme ouwe' leverde Lurelei het befaamde proces-verbaal op, niet 'De bezetting'. Weer zo'n rare, verwarrende keuze.

En zo heb ik mij bij het kijken van de documentaire met name zitten ergeren. Het valt me op dat veel documentaire-achtige tv-programma's van vroeger ('Profiel', 'Hoge bomen', dat soort programma's) een veel hoger niveau hadden. Die reportages werden gewoon voor de televisie gemaakt, terwijl dit vehikel zelfs in de bioscoop gedraaid heeft. Raar.

Maar in ieder geval: mijn lage score heeft weinig van doen met mijn waardering voor het werk van Jasperina de Jong, maar meer met mijn afkeer van dit soort documentaires.