The Garden of Allah (1936)

The Garden of Allah is een vermoeiende, houterige romantische film van het niveau doktersroman. Des te verbazingwekkender dat dit reeds de derde verfilming is van Robert Hichens´ gelijknamige boek. De film handelt over een vrouw die innerlijke rust gaat zoeken in een woestijn, waar ze een gevluchte monnik ontmoet. De twee worden verliefd en trouwen niet veel later. Later komt de monnik in conflict met zichzelf en staat voor de moeilijke keuze zijn vrouw of God te moeten verlaten... Saai, vervelend en voorspelbaar zijn allen typeringen die op The Garden of Allah van toepassing zijn. Het acteerwerk overtuigt voor geen meter en oogt veel te theatraal. Ik weet wel dat method acting nog niet was uitgevonden, maar desondanks zijn de vertolkingen in mijn beleleving pover te noemen. Dit is misschien een leuke film voor sommige vrouwen om bij weg te zwijmelen, maar mijn oestrogeen-niveau is nog niet van dien aard dat ik daartoe in staat ben.

Zéér oninteressant filmpje die misschien alleen nog enigzins te doen is vanwege het feit dat de film oud is en dat Dietrich er in speelt.

Saaie film die weinig om het lijf heeft. Enkel de verschijning van Dietrich zorgt voor één ster in plaats van een halve ster.

Een gewaagde filmtitel.

Waarom?

Raar dat zo'n films uit de oude doos mij toch steevast beter meevallen dan ik op voorhand verwacht. Zou ik nu toch al moeten weten na er zoveel gezien te hebben.

Eén simpele reden voor mijn niettemin vrij lage quotering: het uitgangspunt van het script. De film laat het voorkomen alsof uittreden uit het klooster en dan trouwen met een vrouw verachtelijk zou zijn. Ikzelf heb twee jaar priesteropleiding (seminarie) gevolgd totdat ik mijn huidige echtgenote tegenkwam en we zijn reeds 14 jaar gelukkig samen. In de katholieke kerk kan je jammer genoeg als priester nog niet huwen (op zich een bizar idee, dan vind ik de protestantse opvatting nog beter). Denken dat God kwaad zou zijn omdat je zelf aanvoelt gelukkiger te zijn in een andere levenssituatie, is mijns inziens op zich al blasfemie. God is veel groter dan dit en staat daar oneindig ver boven.

Mijn excuses voor deze misschien te persoonlijke uitwijding aan alle mensen die niet in God geloven. Het is niet de bedoeling hier een religieuze discussie te beginnen (hetgeen volgens mij zelfs verboden is volgens de regels van MM), ik wou dit gewoon even kwijt. Deze film heeft mij enorm tegen het hart gestoten met zijn rigide opvatting over geloof. Zal wel aan de tijdsgeest gelegen hebben, denk ik dan maar.

Kitscherige maar grappige film. Gelukkig duurde hij niet lang, al had ik na afloop toch wel het gevoel, dat het verhaal in 15 minuten ook wel verfilmd had kunnen worden. Maar ik heb me ermee vermaakt. Een groot voordeel is hierbij wel dat hij is opgenomen in technicolor. Was hij in zwartwit, zou ik, denk ik, minder hoog stemmen. Ziet er goed uit van dvd. Speelt zich af in Algerije maar is gewoon opgenomen in Amerika. Eigenlijk zie je ook wel dat één en ander gewoon niet klopt, maar het kan me toch weinig storen. Ik vind het een typisch voorbeeld van, hoe sommige (zeer) oude films gewoon leuk zijn om naar te kijken. Het wordt sfeervol en kleurrijk in beeld gebracht. Tegenwoordig met internet, enzo, wordt de wereld heel klein maar in die tijd wist men met films die in verre oorden afspelen nog een dromerige sfeer te creëren. Dat is met deze film goed gelukt. Dietrich is charmant, de romantiek tussen haar en Boyer is leuk. Nog wat humor erbij en passende muziek van Max Steiner, maken het af. Prima, 4.0.

Nee hoor Karl, je excuses zijn niet nodig, hoe meer persoonlijke verhalen achter de filmbeleving hoe beter.

Waar jij je stoorde aan het idee dat het verachtelijk zou zijn om uit te treden en te huwen, stoorde ik me er vooral aan het hier vormgegeven universele gegeven dat mensen elkaar niet met rust laten. Als Androvsky nou zo graag wil uittreden en daar niemand schade mee berokkent, wie zijn Domini en graaf Anteoni dan dat ze daar aanstoot aan moeten nemen? Láát hem toch gewoon. En dan zegt Anteoni nog dat hij geen religieus man is maar dat hij Domini is komen waarschuwen omdat hij weet hoe belangrijk het geloof voor haar is… Brrr. "Al het leed der mensen spruit hieruit voort, dat zij niet rustig in hun kamer kunnen blijven," zei Pascal al. (Hoewel ik hier bedoel dat Anteoni gewoon in z'n kamertje had moeten blijven en zich niet met Androvsky had moeten bemoeien, terwijl Pascál zou zeggen: nee hoor, in dít geval had Andróvsky gewoon in z'n kamer moeten blijven – in zijn monnikencel om precies te zijn!)

Maar goed, het maakt me verder ook niet uit, het is voor mij gewoon een "plotmechanisme" dat ik aanneem zonder er verder vraagtekens bij te zetten, het hoort gewoon bij die tijd en dat verhaal (net zoals ik me bij het lezen van een Maigret nooit afvraag: goh, nou schiet er alwéér zo'n inspecteur een kroeg binnen om de telefoon aldaar te gebruiken om even naar de commissaris te bellen, waarom koopt die man niet gewoon een GSM?).

Zelf begon ik vooral aan deze film vanwege Marlene Dietrich (die hier heel verrassend nu eens niet een vamp speelt –vermoedelijk omdat dit eerst een project voor Garbo was?– en dat al even verrassend heel goed doet), Charles Boyer (die op dit moment aan de vooravond van zijn Hollywood-doorbraak als foreign lover stond, maar hier meer een getergde "gewetensbezwaarde" speelt), Basil Rathbone (die nu eens een redelijk sympathiek personage speelt in plaats van een hooghartige schurk) en John Carradine (sterk als de "zandlezer").

Maar wat deze film voor mij zo bijzonder maakt is de onvoorstelbaar fraaie kleurenfotografie. Dit schijnt één van de eerste films in "three-strip Technicolor" te zijn, en net als bij het iets latere The thief of Bagdad uit 1940 levert dat een film op met zulke warme pastelkleuren dat ik elk frame bijna als een stilleven ga waarderen en het verhaal op het tweede plan komt. Vorm boven inhoud dus – de zwoele ogen van Dietrich, de bedroom eyes van Boyer, de staalblauwe kijkers van Rathbone, alle personages worden door elkaar bespied, gewogen en de maat genomen, maar eigenlijk zie ik alleen de achtergronden, de kleuren, de contouren, de vlakken, het zand en de figuranten. Het schijnt allemaal in Californië en Arizona gefilmd te zijn, zelfs de zandvlaktes en de duinen, maar het ziet er prachtig uit. Vorm boven inhoud – het zou misschien niet mogen, maar is dat niet tegelijkertijd ook een treffende omschrijving van een groot deel van de Hollywood-produktie van zowel toen als nu? (Ik heb deze film overigens in de Hollywood Classics-reeks van het House Of Knowledge-label, gevonden in de 5-voor-€5-reeks in de bakken van Bart Smit maar met een voorbeeldige en zo te zien gerestaureerde transfer.)

Grappig trouwens dat een film met een Christelijk-religieus conflict getooid wordt met een titel die naar de Islam verwijst…...

The Arabs have a saying, Madame, the desert is the Garden of Allah

The Garden of Allah is een film die indertijd wel wat heeft losgemaakt. Het was sowieso de eerste kleurenfilm van Marlene Dietrich, maar de film kende een tweede leven toen de zangeres Cyndi Lauper de film midden jaren '80 liet opdraven in het begin van de videoclip van één van haar grootste nummers: Time After Time. Dat kon echter allemaal niet baten en vandaag de dag moet de film het maar met iets meer dan een schamele 20 stemmen stellen. La Dietrich verdient meer als je het mij vraagt.

Het grootste probleem is echter dat dit niet zo'n bijzonder goede film is. Dat is misschien wat kort door de bocht, maar in het kleine anderhalf uur dat regisseur Richard Boleslawski nodig heeft om het verhaal te vertellen geraakt hij nergens verder dan de gebruikelijke clichés. Daar komt dan ook nog eens bij dat de nadruk wel erg hard op religie is komen te liggen en dat de personages gereduceerd worden tot gelovige karikaturen. Absoluut niets tegen mensen die geloven (weliswaar als ze dat doen op een manier die geen schade berokkent aan anderen) maar dit werd op den duur nogal tenenkrommend. Wat overblijft is een tranentrekker van jewelste die in de laatste 5 minuten compleet ontspoord. Dat alles dan ook nog eens terwijl de personages een gibberish aan Arabisch uitstoten..

Waarom dan toch nog die redelijk hoge score van 2.5*? Wel, daar zijn een aantal redenen voor. Op de eerste plaats ziet dit er werkelijk fenomenaal mooi uit. Hier en daar wel eens een misser (Domini die met haar toorts ligt te zwaaien tijdens de nacht) maar je waant je echt in de woestijn, terwijl dit op zich allemaal in Amerika is gefilmd. Ook de cast is erg sterk. Een ietwat atypische rol voor Dietrich, maar wel één die ze tot een perfect einde weet te brengen. Ook Charles Boyer is sterk als de getormenteerde gelovige Boris en zijn er nog degelijke rollen voor Basil Rathbone als Anteoni en een bijna onherkenbare John Carradine als een soort van ziener. Let ook vooral nog op een kleine Maria Riva in het klooster. Maria wie? Maria, de dochter van Dietrich die later nog een klepper van een biografie over haar moeder zou schrijven.

Vreemd genoeg de derde versie van dit verhaal (er was er al eentje in 1916 en eentje in 1927) dus blijkbaar moet dit indertijd toch populair zijn geweest. Het voelt vandaag de dag vooral erg veroudert aan en wordt enkel nog overeind gehouden door een mooie regie en een degelijke cast. Is in de BeNeLux uitgebracht op DVD als double feature met Since You Went Away trouwens.

2.5*

Het is allemaal mooi in beeld gebracht met goed acteerwerk en ook wel interessant verhaal maar op 1 of ander manier vond ik het allemaal wat te traag lopen waarin allemaal niet zoveel gebeurde. Ik vind het in ieder geval voor mij betreft geen herziening waard en daardoor ook net geen 3*.