Maniac (1980)

Behoorlijk grimmig filmpje dat nergens echt weet te overtuigen. Spinell zet een goede maniak neer, maar hij komt ook al vrij snel in m'n irritatiezone met dat gore gehijg. Sowieso ben ik niet zo'n fan van al dat moord-, mannequin- en moederfetisjisme, in ieder geval niet als dat het enige is waar het om draait.

Een paar weken geleden zag ik Don't Go in the House uit 1979 en die film had aardig wat overeenkomsten met deze film. Zoals...
- engige moordenaar met mommy issues;
- moeder die kind mishandelde/brandwonden gaf. In deze film met sigaretten, in de ander boven het fornuis;
- stemmen in het hoofd die nogmaals benadrukken wat we eerder al zagen, om niks aan de verbeelding over te laten;
- slachtoffers of delen daarvan worden in het huis bewaard / tentoongesteld;
- psychopaat komt aan zijn vermeende eind doordat de al dode slachtoffers 'samenwerken' en terugslaan; en
- natuurlijk de hele sfeer, rondcruisen met de auto, strandscène...

Doe mij die uit '79 dan maar, die had ten minste nog een goede discoscène!, en was een kwartier korter.

Grimmige en naargeestige film met een sterke Joe Spinell. Hij speelt zijn rol als seriemoordernaar / maniak echt heel goed. Er is iets creepy aan hem.

Verder heeft de film een aantal fantastische scenes (metro, auto moord). Jammer dat het allemaal zo fragmentarisch is. Lustig vergeet er eigenlijk een beetje een geheel van te maken. Dat komt de spanning niet ten goede. Daarnaast is het ook geen 'leuke' film die je nog eens opzet. De slashers uit de jaren 80 hebben toch een soort van luchtigheid van toon (ondanks dat het horror is). Maniac niet en geeft je een vies en akelig gevoel.

Toch 3 sterren vanwege Joe Spinell en een aantal sterke scenes. Maar niet meer dan dat.

Eindelijk het originele gezien want de remake Maniac (Film, 2012) is wel al eens gepasseerd. Om te beginnen zijn de hoge verwachtingen niet helemaal ingelost want de remake is gewoon beter qua verhaal en de POV beelden vanuit de seriemoordenaar die toch een toegevoegde waarde geven. Deze film heeft eigenlijk geen verhaal en is gewoon een opeenstapeling van kills van een seriemoordenaar die we de hele film volgen. Hij is het centrale punt die de kijker constant kan volgen in zijn doen en laten. Zo krijgen we een beeld van zijn zieke geest en de momenten waar hij volledig zijn eigen niet meer in bedwang kan houden. De verzameling van de etalage poppen met de scalps van de slachtoffers is daar een voorbeeld van. Het hoofdpersonage wordt wel uitstekend neergezet door Joe Spinell en qua gore zit je goed. Er zitten genoeg toffe bloederige kills in de film, maar vooral een paar spannende scènes zoals de achtervolging in de metro en de zeer lange aanhoudende verstikking van het hoertje. Het slot wordt op een rare manier uitgewerkt zoals eerst de scène bij het graf van zijn moeder en daarna de volledige ontsporing in zijn hoofd waar de politie hem al of niet dood vindt in zijn woning. Beetje onbevredigend einde. The Last Horror Film kwam iets later uit met dezelfde hoofdpersonages Joe Spinell en Caroline Munro die zeker niet minder is als deze cultfilm. Daar had je ook wat meer verhaal en meer kijk op andere personages zoals zijn moeder en zijn slachtoffers. De film had ook een veel betere uitwerking naar het einde toe. Conclusie : een cultfilm waarbij de verwachtingen zeker hoger lagen, maar door de gore en het enge beeld van een zieke geest maakt dat deze film een nare ervaring is voor de kijker. 7/10

Maar eens in de herziening gegooid nadat ik de 88 films Bluray (inclusief iconische poster) had aangeschaft. 1 van de extra's zijn nieuwsspotjes uit de jaren 80 uit de USA die de controverse van de zojuist gereleasede Maniac behandelen.

Die controverse is ergens begrijpelijk. Maniac is geen lollig 80's slasher entertainment. Het is een vrij lugubere blik in het leven van een schizofrene seriemoordenaar. 80's New York wordt weer lekker gritty op je scherm vertoond en Joe Spinell is perfect op dreef als maniak.

De gore, verzorgd door Tom Savini die tevens een klein rolletje heeft tijdens de meest iconische kill, is prima in orde en gaat tegen het einde nog even lekker over de top. Ik blijf ook bij herziening van mening dat het vanaf het bezoek aan de fotografe een stuk minder wordt, maar de speelduur is gelukkig niet lang en dus verveelt het nooit.

Blijft een gritty klassiekertje.

In Kino was de film eenmalig op 35mm te zien. Het was de prive kopie van William Lustig himself die ook nog een klein filmpje had opgenomen met wat anekdotes over de film en over Joe Spinell die de hoofdrol op zich nam en de film ook mede schreef. En hij bedankte ook de maker van de iconische poster. Dat was gewoon een medewerken van de distributeur en Lustig had de beste man nooit ontmoet. Maar hij wist dat die poster hem veel geld had opgeleverd. Ook hadden de mensen van Kino een filmpje gemaakt met de bizarre hoeveelheid aan kliene rolletjes en cameo's die Spinell had in vaak zeer beroemde films. The Godfather en Taxi Driver bijvoorbeeld.

De film profiteert hevig van een imponerende rol van Spinell. Een bijzonder goede set decoratie waardoor het appartement van Frank Zito erg creepy is. En een verlopen beeld van New York. Minder sterk zijn andere kanten van de film zoals de verklaring die de film zoekt in een nogal simplistisch en stompzinnig moedercomplex. Met het idee zou je na een film die nog eens bijna 20 jaar ouder is als deze niet meer weg moeten kunnen komen. En dan te bedenken dat alle moedercomplexen bij dit soort figuren in films eigenlijk verwijzen naar Ed Gein, één seriemoordenaar die inderdaad een bizar moedercomplex had. Op basis van films zou je denken dat dat veel gewoner is. Lustig had het over zijn inspiratiebronnen. Dat waren onder anderen Argento, Bava en Polanski. Ik moet wel zeggen dat Lustig, hoewel deze film zeker goede kanten heeft het niveau en gevoel voor stijl dat dat drietal heeft toch echt wel mist. Al was het einde waarin we even in het hoofd van Frank kruipen en met zijn blik kijken echt wel sterk.

Herzien.

Dit blijft een geweldige duistere serial killer film met een perfect gecaste Spinell

De 4k van Blue Underground haalt ook het maximale uit deze donkere low budget film. Echt prachtig.

Dikke 4*

Ik kan me herinneren dat ik in de jaren 80 meermaals in de videotheek voor deze stond en twijfelde of ik hem zou meenemen. Blijkbaar had ik zo'n voorgevoel, want echt goed vond ik hem niet. Toegegeven, 't is er eentje uit de jaren 80 en redelijk gedateerd, maar dat gaat alleen over het visuele. Inhoudelijk is het gewoonweg te saai. De afslachtingen zien er niet uit. En er zitten ook wat schoonheidsfoutjes in. Zoals bv. op het perron staan toch een deel mensen te wachten, het volgende moment zijn die plots verdwenen. Enige positieve was de hoofdrolspeler Joe Spinell. Deze "Silence of the Lambs"-achtige seriemoordenaar ziet er van nature afschrikwekkend uit.

1.5*

Frank Zito is een weinig opvallende, ietwat te zware man die door de straten van New York slentert. Hij doet dat meestal in de buurt van pornobioscopen en stripclubs. Frank Zito wordt gespeeld door Joe Spinell (tevens coauteur) die aan het personage Frank ook iets smoezeligs meegeeft. Misschien heeft Joe Spinell van nature een dergelijke uitstraling, want het smoezelige aspect is behoorlijk overtuigend. Hoe dan ook. Zijn verschijning maakt de kijker duidelijk dat zich achter zijn oninteressante façade iets duisters schuilhoudt.

Toen de film begin jaren 80 verscheen, zorgde hij voor nogal wat beroering. Gewelddadig en vrouwonvriendelijk waren de voornaamste termen waarmee de film werd afgeserveerd. In veel landen werd de film van regisseur William Lustig dan ook uit het bioscoopcircuit verwijderd. Ook nu nog (kijkend met een blik die wel wat is gewend) valt niet te ontkennen dat Maniac stevige kost is. De film laat een wereld zien die duister, smerig en wreed is. Een wereld waar drugsverslaving, geweld, seksisme en voyeurisme aan de orde van de dag lijken te zijn. Een wereld waar een gestoorde ziel heerlijk zijn gang kan gaan.

Van enige humoristische verlichting is in de film geen sprake. Maniac toont de bruutheid, het bloed en de wonden van de slachtoffers zonder enige vorm van relativering. Aan het personage Frank kleven geen adorabele eigenschappen. Ook daar zit geen enkele verlichting. Frank’s gedachtegoed is verdorven en zijn acties zijn weerzinwekkend. Hij is onderdeel van de duisternis en het verval die in de wereld aanwezig zijn. Frank is absoluut geen personage waarmee de kijker een band ontwikkelt. Dat hoop ik in ieder geval.

Maniac is een stevige film. Een schokkende en onrustbarende film over geweld en obsessies. Een film ook die zoveel jaren na de release nog steeds indruk maakt. De nietsontziende bruutheid van het hoofpersonage en de nietsontziende bruutheid van zijn acties hebben nog steeds een huiveringwekkend effect.

De schrijvers lieten zich bij het schrijven van het verhaal en het creëren van het personage Frank overigens inspireren door de daden van de Son of Sam die met zijn moorden in de jaren 70 New York in een angstige greep hield.