Bushidô Zankoku Monogatari (1963)

Is afgelopen maand verschenen op het AnimEigo label (regio 1).

Wat zie ik, nog geen enkele stem bij deze gekende chanbara-klassieker? Nota bene winnaar van de Gouden Beer in Berlijn in 1963! Wie weet komt het door de buitengewoon onaantrekkelijke DVD-hoes.

Het zou het Japanse antwoord op The Godfather kunnen zijn - ware het niet dat dat een anachronisme is. De film stond al een tijdje in de kast tussen de chanbara-films en mijn verbazing was groot toen de film opende met een ambulance en een ziekenhuisscène in de zestiger jaren van de vorige eeuw. The Godfather dus: 350 jaren van één familie, zeven generaties - met daarin telkens de hoofdrol voor Nakamura Kinnosuke. De nadruk ligt evenwel op het historische gedeelte.

Ik kan eigenlijk niet zo snel een andere Japanse film noemen waarin de samoeraicode (Bushido) zo wordt verweven van 17e tot de 20e Eeuw, waarin -met name in de recentere episodes- duidelijk de subtiele, maar onmiskenbaar aanwezige code invloed heeft op verhoudingen, gedragingen binnen de Japanse maatschappij / families. Zeker niet zo over generaties uitgesponnen. Het levert wel een film op waarin de strekking en gevolgen ervan meer voelbaar zijn dan in andere films, waarin Japanse tradities een rol spelen (en dat zijn er nogal wat) – waar ook vaak wordt teruggegrepen op Bushido, samoerai, ronin, erecodes, verhoudingen etc.

Helaas is de film wat schematisch van opzet, omdat het het basisgegeven dan ook wel een beetje nadrukkelijk en uitgesproken wil laten terugkomen over de generaties met kleine verschillen in verhoudingen. Neemt niet weg dat er glorieuze (zowel verstilde als actie) scènes zijn – en de algehele sombere toon haalt alle glans, glorie en heroïek onderuit. Deze film, en regisseur Imai over het algemeen ook, is toch wat in de kantlijn terecht gekomen van de basislijstjes van Japanse samoerai cinema – terwijl hij zich toch wel zeker kan meten met vergelijkbare ontmythologiserende chanbara-films.

Staat bij mij op de te zien lijst samen met nog enkele andere chambara films die de bushido-code kritisch onder de loep nemen en/of nogal somber van toon zijn. Harakiri en Sword of Doom stonden ook op dat lijstje, maar die heb ik al gezien; iets minder bekende films als deze, Adauchi van dezelfde regisseur en Daisatsujin orochi van Tokuzô Tanaka staan nog op een goed moment te wachtten.

Toch nog wel een milde score voor een erg positieve review! ... maar naast Harakiri valt alles uiteraard tegen...

Haha, inderdaad!

Net als Adauchi is dit een zeer effectieve anti-chanbara. Passen beide natuurlijk helemaal in het (linkse) straatje van Tadashi Imai, die eigenlijk alleen maar sociale drama's heeft gemaakt, zover ik het zo snel kon overzien!

Seppuku vind ik persoonlijk nèt even beter, maar ook deze film hakt er - figuurlijk - wel in! De film laat geen spaan heel van de Bushido en ergens doet mij als liefhebber van de samoeraifilm wel een beetje pijn. Maar wat nuance mag er best zijn, nietwaar? Vooral het segment van de schandknaapvoorouder vond ik trouwens (gezien de tijd waarin deze film uitkwam) wel opmerkelijk??? Is later overigens wel dunnetjes overgedaan in de laatste film van Oshima (moet ik ook nog eens zien!).

Jammer dat de film soms toch wat verzuurd overkomt. Dit zal veel kijkers tegen gaan staan, zeker als ze liefhebbers zijn van de 'gewone' chanbara. Toch trekt Imai de lijn mooi door naar het Japan van tijdens de oorlog en het Japan van de jaren zestig. Ergens is de film en diens waarschuwing tegen stompzinnige slaafsheid nog steeds actueel.

Kinnosuke Nakamura steelt wel de show in (zes of zeven) totaal uiteenlopende rollen.