Maynila sa mga Kuko ng Liwanag (1975)

Blijkt toch wel één van de grote klassiekers uit de Filipijnse cinema te zijn (en sowieso critically acclaimed). Nu ben ik nauwelijks met die cinema bekend, maar referenties naar zowel het Neorealisme als de Film-Noir maakte mij benieuwd. En beiden komen hier zeker in terug.

Een wat ruw portret van een jongen die zijn liefde tracht terug te vinden in Manila, maar al vrij snel zonder geld komt te zitten en uit armoede diverse baantjes aanneemt en slaapplaatsen zoekt. Geen vrolijk portret van de stad, ook best controversieel (zo komt mannelijke prostitutie in beeld, maar ook demonstraties en bouwongevallen). Het einde heeft wel wat weg van Taxi Driver. Filmtechnisch is het niet echt geweldig te noemen, soms ook een tikkeltje te melodramatisch (die flashbacks), maar wie daar doorheen kijkt ziet een bijzondere film, uit een voor ons (mij) nog vrij onbekend filmland.

Een gemiddelde waardering van 7,8 op IMDB bij 183 stemmen...hier is krek weer eens wat aan de hand, potdikkie.

Dit schijnt idd. de meest critically acclaimed film ever uit de Filippijnen te zijn, al zegt dat mij verder ook geen rooie biet. Ieder sociaal derde wereld drama is wel door het neo-realisme beinvloed, dus dat zegt al evenmin veel. Wat die noir invloeden betreft: die zie ik niet echt. Wel is het duidelijk dat Schrader en Scorsese idd. naar het slot van dit filmpje hebben zitten kijken.

In feite is dit werk gebaseerd op een roman in feuilletonvorm van een zekere Reyes, die inspiratie verklaart dan de overvloed aan gebeurtenissen waar we op getracteerd worden. Alle mogelijke vormen van grootstadsmisère vliegen je hier om de oren in Dickensstijl, wat rustpunten hadden geen kwaad gekund.

Zoals reeds aangestipt moeten de flashbacks vooor de feel good momenten doorgaan. Deze zijn niet alleen dik melodramatisch, maar de croscutting die Brocka ervoor gebruikt kwam af en toe erg onhandig over. De snel gemonteerde gewelddadige scènes daarentegen waren uitstekend .

Die ouwe nicht Brocka kwam zelf op het idee wat "romantiek" aan de film toe te voegen, zonder dat het gelukkig te expliciet wordt. Die ouwe pisnicht met dat schoothondje was trouwens wel grappig ( voor de op MM overvloedig vertegenwoordigde gay community plaats ik dit maar zonder spoilers ).

Totale onbekendheid met een filmcultuur kan komische situaties opleveren: zo dacht ik dat de naam Ligaya( een wonderschone en dus niet Filippijns uitziende dame) verwees naar Poe, maar ligaya schijnt in Tagalog "blij" te beteken.

Het acteerwerk valt met zo'n exotisch taaltje niet geheel adequaat te beoordelen, maar het leek me niet best.

Ten slotte nog memoreren dat het verhaal duidelijk is geinspireerd door de zoektocht van Orpheus naar Eurydice in de onderwereld.

p.s.: deze film schijnt tig Engelse titels te hebben, waarbij het "neon" in 1 daarvan staat voor de felverlichte bordelen in Manila, die in de film als een soort pars pro toto deze benaming meekrijgen.

Ben je weer aandoenlijk onhandig aan het doen, of wou je de zeer kleine gay community op MM (Misschien lijkt het overvloedig omdat je zoveel "gayfilms" kijkt ) gewoon een kijktip geven?

Weer een in zijn opzichtigheid buitengewoon onhandige, en daardoor aandoenlijke poging om je een kijktip te geven, lieverd ♥. Maar dat had je dus al begrepen.

Er is nog wel meer aan de hand dan wat hier is aangegeven. Al is het inderdaad niet de eerste fillm losjes gebaseed op Orpheus en Eurydice en klopt het ook zeker dat Scorsese en Schrader deze film hebben gezien voor ze Taxi Driver maakten. En ook Schraders Hardcore is niet ver weg. Dankzij de World Cinema Foundation van de eerste is het allemaal gerestaureerd. Zelfs al had Scorsese nooit een film gemaakt dan is de wereld hem voor die foundation allee al eeuwige dank verschuldigd, En is neorealisme inderdaad een invloed hierop. Ook is deze film een duidelijke invloed op op zijn minst een half dozijn Filipijnse films van latere datum die ik ook zag.

Wat niet genoemd wordt door mijn voorgangers is het bij vlagen erg bijzondere geluidsbeeld waarbij omgevingsgeluiden en bijvoorbeeld ook de werkgeluiden enorm benadrukt worden en chaotisch aanvoelen. Verder is het aanstippen van zaken als religie, racisme en communisme interessant. Al is de film op dat gebied ingehouden (zo blijkt ook duidelijk uit de in 1975 gemaake making of. Logisch, de Filipijnen waren in 1975 nog volop een dictatuur onder Ferdinand Marcos. Wiens zoon er onlangs de presidentsverkiezingen won. Gaat de geschiedenis zich wederom herhalen?

We mogen de World Cinema Foundation inderdaad dankbaar zijn, de print zou in kritieke toestand hebben verkeerd op het moment dat de lastige restauratie aanving. De conservatoren wonnen voor hun werk de prijs voor beste restauratie, en wij kunnen deze gelauwerde Filipijnse film in prachtige beeldkwaliteit zien. Hij stond al even op de lijst, dus toen ik hem op Mubi langs zag komen was de keuze vanmorgen snel gemaakt. Orpheus en Euridice werd terechts reeds aangehaald, en het armoedige Manilla van de jaren ’70 is een interessante setting voor een eigentijdse interpretatie van deze mythe.

Hebben Schrader en Scorsese ooit bevestigd in hoeverre dit werk een inspiratie voor Taxi Driver was?

4*

Ik vond vooral het eerste uur erg goed, als de grotestadsellende in al haar vormen op Julio wordt uitgestort. Uitbuiting, mensenhandel, prostitutie, dakloosheid, eenzaamheid, het kan niet op. Maar ook kameraadschap, waarbij collega's elkaar hun laatste peso's geven als het nodig is, of je een slaapplaats aanbieden. Later wordt Maynila wat meer plotdriven en zakt het even iets in, om sterk te eindigen.

De stad is zelf prominent aanwezig, zoals het hoort in dergelijke films. Krioelende markten, sloppenwijken, prestigieuze nieuwbouw. Omdat de personages alles te voet lijken te doen wordt de indruk gewekt dat alles zich in een en dezelfde wijk afspeelt- wat me overigens niet onlogisch lijkt. Overigens is Manilla niet zo'n grote stad als ik dacht, met nog geen 2 miljoen inwoners is het, zeker voor Aziatische begrippen, een vrij kleine hoofdstad.

Fijne kennismaking met Brocka. Met name Insiang en Orapronobis komen op de kijklijst.