The Old Man and the Sea (1958)

Dat verbaast me dus in hoge mate, dat niemand ooit een commentaar bij deze film heeft gepost. In mijn ogen is het een klassieker, het verhaal van Hemmingway wordt namelijk in deze film op een bijzondere wijze verteld. Tracy speelt hier Eén van zijn allerbeste rollen en werd dan ook terecht genomineerd voor een oscar. Waar de film in uitblinkt is het feit dat het grootste gedeelte zich op dat kleine bootje afspeelt zonder dat dit gaat vervelen. Dat komt uiteraard door het magistrale acteren van Tracy, zijn monologen met en over de vis zijn van een heel hoog niveau. De opnames van de haaien die aanvallen op de zwaardvis en de opnames van het gevecht met de zwaardvis zijn magistraal. Er werd zelfs beweerd dat de opnames van de zwaardvis privé opnames waren van Hemmingway die een verwoed visser en jager was. Tracy behoefde maar weinig make-up om er als een oude door weer en water getekende visser uit te zien, in die jaren had hij veel last van een hartkwaal en was hij diabeet geworden, waardoor hij snel verouderde. Daarom paste Tracy de keus van zijn rollen aan. Hemminway gaf zelf aan na het zien van de film dat hij de visser gespeeld door Tracy voor ogen had toen hij zijn roman schreef. The Old Man and the Sea kent ook prachtige muziek, geschreven door Dimitri Tiomkin, hij is een van de beroemdste hollywood componisten, hij componeerde niet alleen, maar was ook meestal dirigent van het orkest. Daarnaast schreef hij diverse filmsongs. Ook Tiomkin kreeg een oscar nominatie. Wanneer je een liefhebber bent van de “klassieken”mag deze in je lijstje van must see niet ontbreken.

Deze film is bijna woord-voor-woord het boek. Het is alsof ze het boek als script hadden gebruikt, met een paar kleine veranderingen in de narration van Spencer Tracy.

****

Regelrechte verkachting van het toch wel genietbare boek. De film is een slechts registratie van de beschreven gebeurtenissen, zonder ook maar iets toe te voegen. In principe niet verkeerd, maar wel als het alle charme van het boek teniet doet. In het boek was die charme er in de vorm van het leuke personage Santiago – gek en niet-gek; geloofwaardig en ongeloofwaardig tegelijk – en die was er in de vorm van een sprankje spanning. Spencer Tracy ontdoet zich van elk beetje geloofwaardigheid door Santiago neer te zetten als een halvegare die zo uit een toneelstuk van Shakespeare weggelopen lijkt te zijn. De spanning wordt weggeveegd door tijdens elke actiescène en elk ander ongepast moment vreselijk bombastische muziek in te zetten. Bovendien zijn die scènes afzichtelijk door het goedkope gebruik van chroma key en rubberen vissen die er nog nepper uitzien dan in tekenfilms. Ten slotte is er een voice-over die bestaat uit stukken die rechtstreeks uit het boek zijn overgenomen en die vrijwel elke gebeurtenis van het nodige commentaar voorziet. Uiterst overbodig en uiterst storend.

0.5*

...wat dus precies Hemingway's kenmerkende stijl is; een Mies van der Rohe-achtige 'less is more' benadering. Hemingway geeft ook alleen de bare essentials, en verspilt geen woorden aan achterliggende emoties die de lezer ook zelf kan invullen.

Heb je de zin erna gelezen? "In principe niet verkeerd, maar wel als het alle charme van het boek teniet doet."

In het boek werkt het dus wel, in de film niet.

Kan me wel vinden in wat kritiekpunten van Apollinisch, behalve dat voor mij de charme makkelijk overeind blijft, en dan vooral door de uitstraling van Tracy en de zoetigheid van de voice over. Alleen het schakelen tussen het vertellen als buitenstaander en als Tracy zelf was wel even wennen.

Het boek heb ik gefascineerd uitgelezen maar dat is te lang geleden om aan te ijken. Weet nog wel dat de relatie tussen de oude man met het jongetje en vooral die met de vis natuurlijk erg aansprekend was (de macht hebben door binnen te halen, bewondering, afhankelijkheid, wie is de baas eigenlijk..). Ook in de film komt dat redelijk naar voren. Lang niet zo sterk, maar genoeg om zonder verveling de film uit te zitten. Een minpuntje vind ik dat de strijd nogal snel wordt afgeraffeld.

Visueel is het nogal wisselvallig, hoewel er zeker sfeervolle shots in zitten, en ben positief verrast dat slim geschakeld is tussen echte vissen en haaien en slechts een paar keer een nepvis, maar die doet niet veel onder voor de nepperd van Jaws. Had veel erger verwacht voor een film van vijftig jaar oud.

Had verwacht dat dit misschien wel een beetje saai zo worden. Maar het tegendeel bewees, heb me geen enkel moment verveelt en de film ging nog redelijk snel voorbij. Dit komt vooral door Spencer Tracy. Wat een geweldig acteur. In Bad Day at Black Rock vond ik hem al heel sterk en hier bewees hij dat nogmaals. Hij draagt toch wel de film. Al is de veel bepalende voice-over ook erg goed. Als dit onderdeel niet goed was geweest. Was eigenlijk de hele film gedoemd te mislukken.

Het plot hier vertelt eigenlijk al 3/4 van de film. Het gevecht met de vis zelf is erg mooi in beeld gebracht en brengt de uitputtingsslag over op de kijker. Het gevecht met de haaien wat vooral onderwater was gefilmd was ook erg sterk.

Sturges weet weer een sterke film neer te zetten met een ijzersterke acteur. Wil de 2 films waarvoor Spencer Tracy zijn Oscars kreeg wel graag zien na deze bevestiging van zijn kunsten.

John Sturges is een prima regisseur, maar hier stelt hij me toch wel wat teleur in dit doorsnee filmpje. Grootste probleem is toch wel het lage tempo, waar ik me vooral in de tweede helft veel aan ergerde. Er gebeurde simpelweg toch gewoon wat te weinig. Jammer, want de eerste helft (op land) was best aardig. Met het sfeertje zat het ook wel goed en Specer Tracy was natuurlijk erg sterk. Maar verder dus een doorsnee filmpje wat nog wel te doen was, maar zeker geen indruk achterliet. 2*

Eerst de remake uit 1990 met Anthony Quinn bekeken, en toen nieuwsgierig geworden naar deze. Spencer Tracy, dat belooft toch wat.

En nou dat viel dus nogal tegen. Tracy speelde niet erg goed vond ik, de strijd met de vis overtuigde me nergens. In vergelijking met de remake, Quinn vult de rol met veel meer overtuiging in, en ik moet zelfs zeggen dat de aanpassingen aan het script me beter bevallen dan deze meer originele versie. Ook de voiceover is te irritant, erger dan in de remake. En wellicht het allerergste nog, de vis ziet er volslagen nep uit, zeker aan het einde.