Im Labyrinth des Schweigens (2014)

Als je er zijn stemgeschiedenis op na kijkt, dan vraag ik me af of hij uberhaupt wel films uitkijkt

Aangrijpend. Als veteraan heb ik de oorlog van dichtbij meegemaakt. Niet WOII uiteraard maar wel Bosnië en Kosovo. Blijkbaar hebben we niet veel geleerd in de jaren erna. Mooie film, redelijk subtiel in beeld gebracht maar met een krachtige boodschap. Prima film, zeker eentje voor de jongere generatie die wellicht geen duidelijk beeld hebben met de gruwelijkheden die zich daar afgespeeld hebben. Ben er zelf nooit geweest maar wel in Bergen Belsen en Dachau. Daar hing al een super nare sfeer. Het klopt gewoon niet. Blijkbaar is het nodig dat de geschiedenis zich om de zoveel jaren weer eens moet herhalen. Ik snap dat niet. Prima film, goed in beeld gebracht, ik snap dat er mensen zijn die er weinig mee hebben en hem wellicht saai vinden maar voor mij, 4 sterren, 8 op de IMDB.

Gedegen Duitse film over de aanloop naar het Auschwitz proces in 1963.

Het labyrinth der leugens, al is de originele titel met 'schweigens' (stilte) misschien accurater. Na de gruwel van de wereldoorlog had je kort na de bevrijding enkele processen, ook elders in Europa. Maar dan bleef het meestal stil. Veel daders vonden terug hun weg in de samenleving en de slachtoffers zwegen uit schrik of omdat ze toch nooit echt gehoord werden. Overal had je collaborateurs, maar vooral in Duitsland zelf had het een grote impact natuurlijk. En daar gaat deze film over. Hoe eind jaren '50 blijkbaar de oorlog in de vergeethoek geduwd is. Uit onwetendheid bij een nieuwe generatie of vanwege ontkenning door wie er dicht of ver bij betrokken was.

De film zelf lijkt niet zoveel bijzonder, maar het verhaal is wel ijzersterk en ik vind het wel belangrijk dat zelfs in de 21e eeuw, verhalen als dit verteld worden. De film geeft ook mee waarom dat zo belangrijk is, nog belangrijker dan het straffen van de daders (waarvan de meesten helaas ongestraft bleven). Recent tonen series als Kinderen van de Collaboratie - Seizoen 1 (2017) - MovieMeter.nl en Kinderen van het Verzet - Seizoen 1 (2019) - MovieMeter.nl het belang er van aan. Er zijn nog maar weinig getuigen over van toen in leven. Verhalen als Im Labyrinth des Schweigens zijn daarom zeer belangrijk.

Herr Radmann, dit is een labyrint, zorg dat u er niet in verdwaalt.

Na 5 jaar aan de herkijk van deze ronduit ontstellende film die deze tweede keer heel wat meer impact maakt. Het verhaal is zo duidelijk als het maar kan met de jonge idealistische Radmann die een zaak op het spoor komt rond een SS'er en daarna langzaam een nationale blinde vlek ontrafelt. Subtiel is het beeld van schaamte, collectief geheugenverlies, en de schandvlek die steeds groter wordt en zoals men zegt stront begint te stinken als er in wordt geroerd. Op veel bijval kan de jonge Radmann dan ook niet rekenen waar hij regelmatig te horen krijgt dat men op een dergelijke zaak niet zit te wachten en de stenen door de ramen en dreigbrieven niet achterblijven.

Het is toch een gevoel van algemene verbazing die de boventoon voert en de naïviteit, van Radmann en zijn gevolg, die kennelijk geen idee hebben waar ze mee te maken hebben, het wordt namelijk al snel een zaak van buitenaardse properties die aan elkaar hangt van leugens waar het geen voorrecht is om al deze ellende te weten van iedereen, iets dat de jonge Radmann ook behoorlijk in de weg gaat zitten. Tevens subtiel zijn de misdaden zelf, geen schokkende plaatjes, beelden of verhalen want dat zagen we al zo vaak, maar die juist gebracht worden in ontreddering en de schok in de gezichten van zowel Radmann als secretaresse Schmittchen, vooral de scène waar de laatstgenoemde op de gang gaat staan huilen na een volgende triest relaas is van hoge emotionele waarde. Met verbittering op de loer is het toch zaak door te zetten ten koste van alles en toont Im Labyrinth Des Schweigens zich een uitermate kundige en interessante film waar ieder een duister verleden lijkt te hebben en tevens ieder een beetje vals wordt met het vuur aan de schenen. 'Ze zitten overal, geloof je me nu...?'. Halve ster erbij wat mij betreft.

Een film over een pijnlijk onderwerp. In Duitsland in de jaren vijftig stikt het uiteraard nog van de nazi's die in de oorlog de verschrikkelijkste dingen hebben gedaan. Maar iedereen zwijgt liever. Men wil al die verschrikkingen liever vergeten en weer verder gaan met leven. Alleen de slachtoffers kunnen niet verder met hun leven. In deze film gaat het over een jonge ambitieuze openbaar aanklager die de misdadigers wel voor het gerecht wil krijgen ondanks een land waar hij alleen maar tegengewerkt wordt. Een mooie film die mooi opbouwt en waar prima geacteerd wordt. Maar het is vooral een film die je aan het nadenken zet. Want eigenlijk is het onderwerp altijd actueel. Bij iedere oorlog weer. Ik herinner me zelf persoonlijk een verhaal van een gids in de stasi-gevangenis in Berlijn. Die is nu te bezichtigen maar dit is ook zo'n plek waar verschrikkelijke dingen hebben plaats gevonden. Die gids had daar zelf gevangen gezeten omdat hij destijds een vluchtpoging had gedaan om van oost naar west te komen. Hij vertelde ook een verhaal over een psychiater die gewoon nog zijn werk kon uitoefenen in Duitsland, ondanks dat hij in die gevangenis verschrikkelijke martelpraktijken had bedacht. Maar bij de hereniging van Duitsland was afgesproken dat misdadigers uit Oost-Duitsland niet vervolgd mochten worden omdat ze immers gewoon hun werk hadden gedaan. En dan denk ik ook aan een Trump die het internationaal gerechtshof wil afbreken. Tsja, zo gaat dat allemaal. Als je een oorlog wint ben je de held. Als je hem verliest ben je een misdadiger. Maar eigenlijk is het overal hetzelfde. En als je verliest wil je het liefst zwijgen en ontkennen.