Das Vorspiel (2019)

Vanaf 4 juni in de bioscoop (Arti Film)

Toen ik de vrijwel lege bioscoop uitkwam, dacht ik, wat moet ik hiermee?

Nina Hoss speelt een vioollerares met weinig empathisch vermogen. Er is in haar relaties met haar zoon, haar man, haar minnaar, haar collega's, haar vader constant sprake van een bepaalde spanning. Ook haar verleden lijkt problematisch. Dat gevoelloze speelt Nina Hoss goed.

Anna's zoon is een getalenteerd violist, maar ijshockey vindt hij ook leuk. Anna is veeleisend en dat frustreert haar. Ze botviert haar frustratie en geldingsdrang op haar leerling Alexander. Hij heeft minder talent en speelt viool als een robot.

De climax is natuurlijk de auditie. Schokkend. Ook vooral de reactie daarna van Anna.

Ook al keek ik naar voortkabbelend drama, toch heb ik geen moment gedacht: wegwezen.

Tja, wat moet ik hiermee?

Dat de wereld van de klassieke muziek voornamelijk bestaat uit jaloerse, gefrustreerde perfectionisten was al bekend en deze film bevestigt dit ook maar weer even. Wat dat betreft kan je beter de heavy metal in gaan. Dan heb je niet alleen passie voor de muziek maar ook een hoop plezier in het maken er van. Bij klassiek zit dat anders. Muzikanten (violisten voorop) kunnen elkaar niet uitstaan, met name als de ander eigenlijk net iets beter is of meer heeft bereikt of beter in de smaak valt bij publiek of collega's. En ze gaan alleen voor het allerhoogste. Dat je daar niet gelukkig van wordt is vrij voorspelbaar. Wat dat betreft is de link met Michael Haneke’s “La Pianiste” snel gelegd alhoewel die film een stuk extremer is. Eigenlijk gebeurt er niet zo heel veel in Das Vorspiel maar saai wordt het net niet en de acteerprestaties zijn gewoon goed.

Grote klasse.

De film is niet slecht maar weinig pakkend: het kabbelt allemaal maar voort terwijl we een vioollerares volgen voor wie alles even niet lekker loopt. Tegen het einde komt er het lang verwachte drama maar ook dat ontwikkelt zich tot een soort anticlimax. Er zit veel (klassieke) muziek in de film en je zou willen dat de film iets van het vuur van de muziek zou hebben.

Over muzieklerares Anna wier eigen muzikale aspiraties niet tot bloei kwamen en over haar hang naar perfectie en over de druk waarmee ze zichzelf en haar omgeving met die starre houding opzadelt. Nina Hoss speelt Anna. Een vrouw die van buiten hard en sterk is maar van binnen breekbaar. Hoss speelt haar voortreffelijk. Met name de merkwaardige tics en het vreemde gedrag dat Anna vertoont op momenten dat de prestatiedruk toeneemt, kijken ongemakkelijk.

De film is perfect afgemeten. De film heeft geen overbodige scènes. Geen vervelende langgerekte momenten. Regiseur Ina Weisse schetst subtiel en efficiënt een portret van een disfunctioneel gezin. Anna is daarin de zorgzame moeder en de trouwhartige vrouw. In de loop van het verhaal brokkelt de façade af. De relatie met haar talentvolle leerling loopt niet over van respect voor het talent en vertoont ook steeds meer scheurtjes. De communicatie tussen moeder en zoon verloopt moeizaam en venijnig. Ook de verhouding met haar man bekoelt zienderogen.

Een leuke scène aan het begin van de film die beide laatstgenoemde personages in een restaurant neerzet laat al een beetje zien hoe de ware verhoudingen liggen. Zij is de vrouw met een tic die meerdere malen van tafel verwisselt en het verkeerde eten bestelt. Hij is de begripvolle man die buigzaam meebeweegt van tafel naar tafel en het eten van zijn vrouw opeet. In de ogen van Anna is hij niet goed genoeg. Hij kan haar niet geven wat ze wil. De kijker ziet het aan haar. Het is een subtiel vertolkte introductie van haar personage. Hoss is echt goed.

Anna draagt een strak harnas. Een kunstmatig gefabriceerd omhulsel dat haar onrust en onvrede niet tegenhoudt. Bij Anna lijdt deze druk tot een absurde neiging tot controle en perfectie waarmee ze haar omgeving belast. Een andere scène in de film zegt voldoende. Anna‘s man laat haar een opname van een vioolconcert horen. Anna‘s commentaar: klinkt onaf. Waarop haar man antwoordt dat dat nu juist zo mooi is.

En zo is het. In de imperfectie ligt de schoonheid.