Panny z Wilka (1979)

Heerlijke Poolse melancholie (zoiets als de Russen, maar dan wat beschaafder en met minder vodka).

Hoofdpersoon keert na 15 jaar terug naar het gebied waar hij opgroeide met 6 Wilko-zusjes.

Eén van de zussen is overleden, de rest getrouwd met verkeerde mannen, alleen de jongste zus is nog vrij.

Wat is er overgebleven van die tijd en hoe heeft 15 jaar mensen veranderd?

Mooi en meeslepend, sfeervol en vol melancholie. Lekker om bij weg te zwijmelen. Mag dat wel voor een keertje. Maar de film is m.i. ook wel een tikje gedateerd, beetje lang, beetje traag. Zag deze film al eerder. Heel lang geleden. Andrej Wajda was een hit in het westen in de jaren zeventig. Poolse filmers hadden niet veel ruimte en konden nauwelijks films maken over eigentijdse onderwerpen. De oorlogsjaren en de jaren van het communistische regiem waren vreselijk, dus maakte Wajda |(en anderen) graag uitstapjes naar die 'gouden jaren' van voor de oorlog.

Maar het waren wel de gouden jaren van de bezittende klasse, zoals hier in The Maids of Wilko, die allemaal een oogje hadden op Wiktor. Maar Wiktor had alleen oog voor Fela, zijn grote liefde. Met wie hij desondanks niet trouwde, want hij kon geen beslissingen nemen. Mooie rol hier van Daniel Olbrychski, met wie Wajda meer films maakte. Na 15 jaar keer Wiktor terug naar Wilko om te zien hoe het Fela is vergaan. Maar Fela is dood. Wiktor bezoekt haar graf 'buiten het familiegraf', op het kerkhof. Hoe Fela is overleden vertelt de film niet, maar de oorzaak is duidelijk: ze heeft zelfmoord gepleegd toen Wiktor haar achterliet.

Nu is het de jongste dochter Tunia die verliefd wordt op Wiktor en de geschiedenis lijkt zich te herhalen. Ook Tunia sluit zich op met een geweer als Wiktor vertrekt en kan nog maar net op tijd gered worden . Tunia wordt gespeeld door de Franse actrice Christine Pascal, een schatje waar je je ogen niet vanaf kunt houden. In veel van haar films zit een element van zelfmoord. Niet toevallig. In 1996 maakte ze een eind aan haar leven, nog maar 42 jaar oud.

Mooi drama over de terugkeer van een door de Eerste Wereldoorlog beschadigde man naar de plek waar hij een deel van zijn jongere jaren doorbracht. Daar komt hij weer in contact met de zussen die destijds bijna allemaal verliefd op hem waren, maar inmiddels getrouwd zijn, of gescheiden. De jongste van het stel, de mooiste ook, laat er geen gras over groeien. Dat levert een hoop scenes op met steelse blikken, onderdrukte verlangens, maar ook onbegrip en irritatie. Wiktor is mentaal geknakt, in zichzelf gekeerd, en loopt met zijn ziel onder zijn arm. Hij denkt meer na over de dood dan over het leven, en leidt een onbetekenend leven in de periferie van Warschau. De zussen zijn er al niet veel beter toe, maar van enige toenadering is uiteindelijk toch geen sprake.

Zoals Wiktor al ergens verzucht, alles is voortdurend aan verandering onderhevig. Alleen zijn twijfel, die is eeuwig.

De vrouwen van Wilka waren en zijn nog altijd niet onverschillig voor Wiktor, maar hij is een twijfelaar, een besluitloze, iemand die verantwoordelijkheden voor zich uitschuift, zodat de liefde als een onvoltooide symfonie door zijn vingers glijdt.

Wajda spreidt de karaktertekening wijd uit, waardoor de film toch wel wat lang uitvalt, maar dan toch niet aan spankracht verliest, omdat iedere contact tot iets definitiefs kan uitgroeien en dat is toch waar de kijker stiekum op hoopt.

Het blijft dus een rustige, minzame, idyllische film, met dialogen die, soms grappig, net naast de essentie blijven.

Genietbaar met puik acteerwerk.

Op deze en "Katyn" na, is Wajda mij onbekend. Eens kijken wat er kan gedaan worden.