Jean de Florette (1986)

Ik heb deze film heel lang geleden al eens gezien. Zo lang geleden dat ik er zelfs nog niets over geschreven had hier. Dus dat is best lang. Maar toch kon ik me er nog wel veel van herinneren. De film had destijds best veel indruk gemaakt. En ook nu vond ik het nog steeds een goede film. Hij is heel langzaam, maar hij bouwt heel mooi op en er wordt prima geacteerd. Het is ook best een aangrijpend verhaal. Op naar deel 2 met Manon. Ook daar weet ik me nog best veel van te herinneren. Die heb ik toen ook vrij snel na deze bekeken. En dat ben ik nu ook weer van plan.

De Belgische artiest Stromae werd bekend met zijn nummer 'Alors On Danse': ellende, problemen en ongeluk in de strofes; en dan het (uiteraard sarcastisch) vrolijke en levendige refrein waarop het publiek vrolijk gaat staan springen: alors on danse; terwijl er eigenlijk niks te dansen valt.

Hetzelfde gevoel had ik bij dit Franse drama: je geniet en wordt vrolijk van de mooie beelden, het perfecte gezin, en hun ambities en idealen. Maar er is niks om vrolijk over te zijn: Jean de Florette draait vooral om de drang naar geld en eigendom - en hoe ver mensen gaan om hun zin te krijgen.

Mooie film, maar in mijn ogen niet de topper die hij voor een veel mensen is. Het hoofdpersonage wordt te naïef neergezet, waar de geloofwaardigheid bij momenten onder lijdt, en waardoor het drama aan kracht verliest.

Bovendien duurt de film iets te lang: de zoektocht naar water is belangrijk, maar na een poosje had ik wel genoeg kruiken en vaten zien verhuizen.

Acteurs, beelden, sfeer: zeker wel bovengemiddeld goed. Franser dan Frans, ook in de negatieve zin: respect voor dieren is vaak ver te zoeken.

Vlotte, luchtige en vooral makkelijke film met authentieke en prachtige beelden van Zuid-Frankrijk. Persoonlijk was ik niet op de hoogte waar de film precies over zou gaan en wat het was, behalve dat het een positie had weten in te nemen in de top 250. Niet geheel onverdiend, al is de echt grote status wellicht overschat. Het goede acteerwerk van met name Daniel Auteuil maakt indruk, maar ook de rustige beeldvoering van regisseur Claude Berri past perfect. De meest sfeervolle beelden komen voort uit de wintertijd, maar dat stuk duurt niet eens 5 minuten in totaal. In dat opzicht laat Berri genoeg visuele kansen liggen en kent het plot daarnaast te weinig emotionele hoogtepunten, maar het blijft ten alle tijden vlot wegkijken en gaat niet te lang door. Een favoriet zal het niet worden, maar zo'n rustige film die desondanks genoeg tempo kent is weleens fijn om te zien.

Al een tijdje terug, van het zomer waarschijnlijk, deze Jean de Florette tegenkomen bij de kringloop en blij verrast zomaar een film uit de top 250 te vinden. Nu alleen nog een kijkbeurt en dat gebeurde gisteravond dan eindelijk. Wat te verwachten wist ik niet helemaal, en na het eerder lichtelijk teleurstellende Paris, Texas, ook een Top250 film, vreesde ik een beetje dat ik deze film misschien ook niet helemaal zou aanvoelen/waarderen. Maar het tegendeel bleek waar...

De film neemt een aanloop die net zo langzaam en bedaard gaat als het leven in de Provence, en dat is absoluut niet als kritiek bedoeld, sterker nog het is een tempo en gevoel dat van meet af aan bij de film past. Een beeld ontvouwt zich rond Ugolin en Cesar betreffende een masterplan om het terrein van de Florette in handen te krijgen voor eigen gewin uiteraard. En dit gebeurt vanaf het eerste begin met een bepaalde humor getuige bijvoorbeeld de begrafenis met het geweer in de kist waar iedereen zich opeens realiseert dat het geweer wel eens af kunnen gaan tijdens de begrafenisstoet. Toch komt pas bij het overlijden de film bij zijn essentie wat betreft het in handen krijgen van het huis en de daarbij behorende waterbron, maar dat blijkt nog geen sincure met de net gearriveerde Jean die zijn eigendom op komt eisen en op zijn eigen manier hele plannen heeft met huis en locatie.

Maar Ugolin en Cesar zijn vasthoudend, blijven de vinger aan de pols houden en saboteren waar nodig. Dit geheel wordt op typisch Franse wijze gebracht met veel charme, prachtige natuur en locatie, maar vooral een sfeer en gevoel wat bij die film past. Zonder het einde te weten kan ik halverwege alvast zeggen dat Jean de Florette overtuigt. Sterk is daarnaast het beeld van het harde werk en leven als boer, tevens de tijden van hoop en wanhoop in het geval van watertekort, maar toch ook het beeld van volhardendheid, en het beeld van optimisme en hard werken dat Jean toont waarmee hij de snode plannen en sabotage van Ugolin en Cesar onbewust teniet doet. Geluk en optimisme lijken het te winnen van jaloezie en snode plannen, zo lijkt de boodschap. Maar zoals gewoonlijk kruipt het bloed waar het niet gaan kan.

Jean de Florette overtuigt qua sfeer, interesseert als verhaal en biedt charme via zijn acteurs om er achter te komen dat dit een eerste deel is van een film uit twee, oke dan. Maar goed, het eerste deel overtuigt dermate dat er interesse is voor het tweede deel dat ook in de top250 staat.

Ik ben direct op zoek gegaan naar het tweede deel, want dat belooft best een goede prent te zijn. Dat baseer ik dan uitsluitend op dit eerste deel, wat echt een prima film is. Goed tegen kwaad draait hier om water en dat speelt zich allemaal af in een klein Frans bergdorpje. Je zou denken dat je snel alles gezien hebt, maar niets is minder waar. De spanningen tussen de verschillende families bieden genoeg sensatie om deze toch eenvoudige film onderhoudend te maken. De beelden van de omgeving dragen daar zeker aan bij. Een klassieker is het voor mijn dan weer niet, wel eentje die er mag wezen.

Als mensen aan me vragen of ik nog een niet te moeilijke, lekkere film weet om samen klef naar te kijken dan raad ik vaak het tweeluik van Claude Berri aan dat gebaseerd is op de boeken van Marcel Pagnol. Opgeknipt in twee delen 'Jean De Florette' en 'Manon Des Sources' is het in feite één lange rolprent van bijna vier uur en de duurste Franse productie ooit op het moment van opnemen. Dat kon gelukkig ook omdat François Mitterand's minister van cultuur Jack Lang er flink voor in de buidel tastte. De film speelt zich af in de Provence en de schitterende plaatjes die Berri's cameraman Bruno Nuyen schoot van dat deel van Frankrijk zorgde in de jaren erna voor het toeristisch appeal dat de regio tot op de dag van vandaag heeft.

Eigenlijk klopt alles aan het tweeluik: het verhaal, de setting, de op Giuseppe Verdi gebaseerde muziek van Jean-Claude Petit, de acteerprestaties van Yves Montand, Daniel Auteuil, Gérard Depardieu en Emmanuelle Béart, alsmede de adembenemende verschijning van die laatste, die het begrip femme fatale een nieuwe dimensie geeft.

Onderhoudende film.

Soms ga je een film met bepaalde verwachtingen in en ik verwachtte vooral een wat zwaarder drama. En hoewel de thema's zeker zwaar zijn is de toon van de film vrij luchtig en daarmee geeft de film eerst en vooral aangenaam kijkplezier. Leuke rolletjes van Montand maar vooral Depardieu die iets van wat treurigs weet mee te geven zonder dat het een zielig geval wordt. Knap gedaan. Ook zijn de vele situaties gewoon vermakelijk om te zien en het dorpscultuurtje en de politiek worden ook prima gebracht. De fijne natuurbeelden helpen ook mee en je voelt het sfeertje van een dorpje in zuidelijk Frankrijk echt. 4,0*.

Het is ondertussen meer dan 10 jaar gelden dan ik deze Jean de Florette nog eens gezien had en de film had destijds een behoorlijk sterke indruk op me nagelaten. Het merendeel van de film kon ik me nog goed voor de geest halen, maar op zo'n herfstachtige dag had ik nog eens zin om me te laten onderdompelen in de sfeer van de zwoele Provence.

En of het een geweldige herziening is geworden. Jean de Florette is zo'n typische film die voor het grootste stuk gedragen wordt door de heerlijke sfeer die het uitstraalt. De Provence is sowieso al een prachtige streek, maar Claude Berri weet het dan ook erg mooi in beeld te brengen. De omgeving en de landschappen doen me zo wegdromen naar de heerlijke vakanties in het zuiden van Frankrijk en de Franse warmte spat zo van het televisiescherm af.

Het zou nogal jammer zijn mocht de heerlijke sfeer teniet gedaan worden door een zwak verhaal of een matige cast, maar dat is hier allerminst het geval. Depardieu speelt hier een glansrol als de gebochelte erfgenaam van het landgrond. Als stadsmens heeft hij geen ervaring in de stiel van boer, maar aanvankelijk lijken zijn plannetjes wel te werken. Naderhand krijgt hij het wel zwaar te verduren door de regenval die uitblijft. Hij hoeft ook geen hulp te verwachten van zijn buren, die niets liever willen dan dat hij faalt om zo de grond over te kopen. Deze rollen worden ook erg goed ingevuld door Yves Montand en Daniel Auteuil. Montand zet de rol van Papet, de inhalige rijke boer, erg sterk neer. Ook Ugolin is zo'n heerlijk typetje. Eigenlijk wordt hij door Papet opgezet tegen Jean en zijn gezin, maar vanbinnen is hij een goed mens en zou hij niet liever willen dan hen te helpen.

Blijft toch een geweldige film dit. Heerlijke sfeer, uitmuntende cast en het verhaal dat gewoon volledig klopt. Binnenkort nog maar eens het vervolg opzetten. Vreemd dat ik dit 10 jaar geleden 4* gaf, want 4.5* verdient hij absoluut.

4.5*

Fijne film die ik ooit in de jaren 90 gezien had, maar grotendeels vergeten was. Dankzij de mooie 4k van Criterion herzien. Wat een heerlijk frans sfeertje.

Goed 4*

Jean de Florette, een gebochelde belastingontvanger uit de stad, trekt met zijn vrouw en dochtertje naar de Provence om er als boer een nieuw leven op te bouwen op het land dat hij erfde van zijn moeder. Zijn buren, de oudere César Soubeyran en zijn neef Ugolin, hebben echter de enige waterbron op het perceel stiekem dichtgemetseld omdat ze zelf het vruchtbare land willen gebruiken voor de teelt van bloemen. Wanneer een langdurige droogte intreedt, mislukt Jeans landbouwproject op dramatische wijze, met tragische gevolgen voor zijn hele familie.

Claude Berri’s "Jean de Florette" is een meeslepende tragedie over hebzucht, naïviteit en de willekeur van het lot, gesitueerd in het zonovergoten maar onverbiddelijke Provençaalse platteland van de jaren twintig. Gérard Depardieu vertolkt met ontwapende overtuiging de titelrol van een optimistische outsider wiens dromen systematisch worden ondermijnd door de berekenende buren César (Yves Montand) en Ugolin (Daniel Auteuil). De film balanceert tussen idyllisch landschap en morele duisternis, waarbij de schijnbare vriendelijkheid van de dorpsgemeenschap een camouflage is voor eigenbelang. Berri’s regie is traag maar doordrenkt van spanning, versterkt door Bruno Nuyttens picturale cinematografie en Jean-Claude Petits subtiele score. Het script, gebaseerd op Marcel Pagnols roman, vermijdt melodrama ten gunste van een bijna documentaire observatie van menselijk falen. "Jean de Florette" is niet louter een verhaal over landbouw; het is een universele studie in hoop, offers en de prijs van eerlijkheid in een wereld gedomineerd door list en bedrog. Onnodig te zeggen dat de film moet bekeken worden met "Manon des Sources" erna. De Criterion 4K is een lust voor het oog, alleen zijn de schijven zo moeilijk uit de doos te halen. Ze zitten veel te vast. 4,5/5