Un Condamné à Mort S'est Échappé ou Le Vent Souffle Où Il Veut (1956)

Ondanks de relatieve eenvoud van de film weet A Man Escaped toch van begin tot eind een spanningsboog vast te houden. De hoofdrolspeler speelt daar zeker een grote rol in en de fantasie van de kijker doet de rest. Ik moet wel een vraagteken zetten bij de beveiliging van deze bajes, want het ziet er soms wel wat erg opzichtig uit. Maar goed met een berg aan creativiteit kun je erg ver komen, zelfs tot buiten de gevangenismuren.

Dankzij een retrospectief in Rialto eindelijk mijn eerste Bresson gezien (en meteen ook tweede, zie Au Hasard Balthazar). Ik had er eerlijk gezegd meer van verwacht.

Ik zit niet diep genoeg in de filmgeschiedenis om te weten hoe pionierend Bresson was met dat emotieloze acteren, maar op zich beviel dat me wel. Bepaalde knulligheden kan ik hem ook wel vergeven, het zijn oude films. Maar uiteindelijk lukte het me toch niet om echt geboeid te blijven.

Bij deze film lukte me dat nog wel wat beter dan bij de ezelfilm die ik hierboven noem. Misschien omdat alles zich in een kleine ruimte afspeelt. Dat werkt vrij beklemmend. En hoewel ik niet alles even geloofwaardig vond, leefde ik toch behoorlijk met de hoofdpersoon mee. De spanning voelde ik wel, zelfs al spoilt de titel de afloop.

Eigenlijk is dit gewoon The Shawshank Redemption, maar dan zonder al dat geouwehoer tussendoor. Handig als je weinig tijd hebt.

Nummertje twee vandaag, en nummertje vier van het weekend uit de top250. En dat terwijl nummer vijf klaar staat. Gaat lekker zo in mijn top250 quest. Met reeds het nodige aan klassieker en animatie vrijdag en vandaag viel de keuze op een gevangenisfilm uit de jaren '50 met deze A Man Escaped. En daarmee hoopte ik toch een film tegen te komen die beter zou voldoen dan Le Trou die ontegenzeggelijk kwaliteiten heeft maar mij persoonlijk niet heel erg kon bekoren. Eens kijken hoe dat met deze is die wel vaak in één adem genoemd wordt met Le Trou.

Interessant en voor het gevoel beter is toch meteen het startpunt Lyon, oorlogstijd en een karakter in de vorm van een opgepakte verzetsstrijder die bij de eerste gelegenheid al probeert te vluchten. Overigens niet de leukste plek om te zitten aangezien Lyon ook het werkterrein was van de gevreesde SS'er Klaus Barbie. Helemaal ongeschonden bereikt Fontaine zijn cel niet waarop de insteek van de film duidelijk wordt en de zielenroersels en vooral ontsnappingsplannen doormiddel van voice over begeleid wordt. We zien wat er vertelt wordt en er wordt vertelt wat we zien, wat opzich niet een slechte punt is binnen een film die daardoor uitermate simpel van opzet is. In het vervolg zijn we getuige van een minutieuze voorbereiding en uitvoering die zich kan meten met Le Trou maar ook Escape From Alcatraz. Rustig werkt Fontaine aan zijn plan en uitvoering.

Waar de opening mij al meer trok dan het stroeve en droge Le Trou vanwege de oorlog, is de lol er toch snel af en ervaar ik deze A Man Escaped toch ook weer als een droge, erg droge, en stroeve film waar Fontaine doorwerkt maar het geheel voor mij geen enkele spanning noch sfeer heeft aangezien er ook erg weinig muziek gebruikt wordt. Het is wachten op de medegevangene vanwege mogelijk extra dynamiek en het dilemma die het geheel vlot kunnen trekken, maar dit karakter verschijnt wel erg laat en brengt uiteindelijk niet waarop ik hoop. Het is uiteindelijk aan de ontsnapping om nog wat sjeu te brengen, en die heeft nog enkele aardige momenten hoewel natuurlijk alles uitermate behoedzaam en gecontroleerd gaat.

Ondanks de redelijke speelduur voelde dit uiteindelijk toch aan als lange film en kon het me niet in den bijzonder boeien. Daarom met drie sterren voor de moeite de laagst scorende film tot nu toe dit weekend en snel verder met de volgende Top 250

Monologue interieur die herhaalt wat het beeld toont, de titel die het einde verklapt ... Bresson maakt film zonder emotie en wil transparant zijn in de vertelling (daarom de titel vermoed ik). Het verhaal is documentair gebracht met de kracht van verbeelding (geluidsband die executies simuleert, geluiden van de metro en buiten de gevangenismuren die hunkeren naar vrijheid bv ). Toch blijft de film mij boeien. Niet door het wat (de geslaagde ontsnapping - dat weten we al door de titel) maar het hoe. Hoe zal hij ontsnappen. Het is de opbouw. De minutieuze lange voorbereiding, de kleine hindernissen, zijn mede gevangenen, het gevangenis ritueel van wandelingen ... Bresson legt het klaar en duidelijk stap voor stap uit. Un condamné à mort s'est échappé ... was een fascinerende kijkbeleving en daarom verdient de film het label 'schitterend'.

Vrijheid is het enige wat het waard is om je leven voor te riskeren. De film wijdt zijn volledige speelduur aan de minutieuze en zorgvuldige organisatie van Fontaine's ontsnappingspoging uit een Duitse gevangenis in Lyon tijdens de wereldoorlog. De regie is erg minimalistisch en wordt grotendeels in voice-over verteld om de gefocuste gedachtegang en het geduld van Fontaine uiteen te zetten. Niet echt top 250 waardig als film, maar goed is het wel... beetje een voorloper van The Shawshank Redemption maar dan kaler en rauwer. Veel dreiging, spanning en avontuur zit er niet in (je weet al vanaf het begin hoe het gaat aflopen), maar de honger naar vrijheid en vastberadenheid van deze man voel je wel de hele film door. Hij is bovendien technisch heel erg begaafd wat natuurlijk ook bijdraagt aan het succes van zijn poging.... Leuk om eens te zien maar geen film die ik later nog zou herzien.