49th Parallel (1941)

Eigenzinnige Britse propaganda-film met opvallend sterke vertolkingen, karakters en verhaal.

Een opmerkelijke film.

(Duitsers spreken wel vloeiend Engels, het was dan ook een propagandafilm natuurlijk.)

***' 3,5 op 5 '***

"Goebbels considered himself an expert on propaganda, but I thought I'd show him a thing or two" - Emeric Pressburger.

Deze film was de derde samenwerking tussen Michael Powell (die hier de regie in handen had) en Emeric Pressburger (die hier zorgde voor het script). Het is een echte propagandafilm, gefilmd in 1940 en uitgebracht in 1941, met als bedoeling de - toen nog neutrale - Verenigde Staten te beïnvloeden om in de oorlog te stappen. Vandaar dat 49th Parallel in Canada, zo dicht mogelijk bij de VS, afspeelt, en dat de film uitgebreid de diversiteit van de Canadese bevolking toont; we zien eskimo's, frans-sprekenden, bergbewoners, ... Dit om de Amerikaanse bevolking angst in te boezemen en te tonen dat de oorlog een zaak is die de hele wereld, inclusief de VS, aangaat. Opvallend is ook dat de Nazi's de hoofdrollen spelen in deze film. Het verhaal en karakters zijn ook allemaal erg sterk vind ik. Anton Walbrook viel me trouwens ook op, we zullen hem later nog tegen komen in andere Powell & Pressburger-films: The Life and Death of Colonel Blimp (1943) en The Red Shoes (1948).

49th Parallel is een overduidelijke propagandafilm, maar behoort desondanks zeker tot het betere werk van het Britse regisseursduo Powell & Pressburger.

Voordat ik een box kocht met Powell- en Pressburgerfilms had ik nog nooit van 49th Parallel gehoort. Toen ik hem gisteren ging kijken wist ik nog altijd niet waarover het zou gaan, al had ik uit een plaatje opgemaakt dat het een oorlogsfilm was. Aangezien de film uit de jaren '40 kwam had ik al snel door dat het om een propagandafilm zou gaan. Dat is het dan ook, maar ik had tijdens het kijken wel een vreemde ervaring. Dit is geen gewone propagandafilm.

Toen ik de namen Trevor Howard en Laurence Olivier groot op het scherm zag verschijnen vermoedde ik dat de film zou gaan over deze twee Britten die de Duitsers een lesje zulde leren. Dit bleek echter niet het geval, want beide heren moesten het doen met een bijrol en zijn niet eens zo heel lang in de film te zien.

In plaats daarvan volgden we een groepje Nazi's. Dit vind ik een van de meest onlogische keuzes die een propagandafilm kan maken. In plaats van ons deelgenoot te maken met het lijden van de kant waar de propaganda vóór is moeten we gedeeltelijk meeleven met de vijand. Gedeeltelijk, want de film kiest toch wel duidelijk partij voor de Canadezen. Het levert echter wel scènes op waarbij we als kijker vrezen dat de Duitsers zullen omkomen als hun vliegtuig neerstort en zelfs in spanning zitten omdat de Nazi's in een groep wel eens geïdentificeert kunnen worden. Wie de propagandalogica daar in vind mag het me vertellen.

Het scheelt wel dat er voor de verandering eens geen zwart-wit beeld van de vijand gegeven wordt. Sommige van de Duitsters hebben sympathieke trekken (eentje is zelfs volledig sympathiek), maar de hoofdpersoon van de film (overigens perfect ijskoud gespeeld door Eric Portman) is de harde Nazi-luitenant die niet bijster veel respect oproept. Ik blijf het een vreemd perspectief vinden.

Ondanks deze verwarringen om standpunten vond ik het geen slechte film. Hij is overduidelijk goed gemaakt en de regie van Powell is zoals gewoonlijk weer perfect, al is de film visueel nog niet zo mooi als latere projecten en ontbreekt ook de humor uit die films. De film sleepte me mee en was bijna geen moment saai. De ietwat prekerige scène in de eetzaal bij de commune ergens op de helft van de film is de enige die niet helemaal werkt. Het probleem met de film als geheel is vooral dat ik denk dat de film zijn doel compleet misslaat en het voelt gewoon raar om een oorlogsfilm te zien die tijdens de oorlog gemaakt is door Britten waarin de Nazi's de hoofdrol spelen.

3*, al ben ik benieuwd of deze film met voorkennis misschien heel anders uitvalt.

P.S.: Deze poster is volslagen belachelijk en duidelijk niet officieel. Ik zal eens zoeken naar een plaatje die niet lijkt op een b-actiefilm uit de jaren '80.

Ook nog een rol van Leslie Howard

Redelijke oorlogsfilm die een groepje nazis volgt die gestrand zijn in Canada. Het eerste kwartier is nogal stroef , maar zodra de groep aan land is wordt het interessant. Ze stuiten o.a. op een Franstalige Canadees, een groep eenvoudige religieuzen, een kunstminnende schrijver en een patriot, waarbij uiteraard de Canadese kant steeds positief uitkomt t.o.v. de Duitsers die alleen maar geloven in hun superioriteit, in oorlog, wereldsuprematie en meer van dat soort ongein.

De vrije wereld tegenover het nazisme wordt dus treffend verbeeld, en daarmee is de propagandafilm duidelijk subtieler dan de meest genregenoten. Want niet alleen de geallieerden, de minderheden, literatuur en kunst, maar zelfs de niet-fanatieke nazi´s zijn slachtoffer van het nazisme. Duidelijk een waarschuwing wat de wereld te wachten staat als het nazisme zou triomferen.

Een film over de 2e Wereldoorlog tijdens de 2e Wereldoorlog.

49th Parallel behoort tot de zogenaamde propagandafilms.

Het verhaal gaat over een Duitse U-boot die door de Canadese kustwacht tot zinken wordt gebracht.

6 Nazi's weten te overleven, en doen er alles aan om de VS te bereiken.

Dit gaat uiteraard niet zonder slag of stoot.

Deze klassieker mag niet ontbreken in de collectie van films uit de 2e Wereldoorlog.

3,5 *

Eén van de beste oorlogsfilms ooit gemaakt (en tijdens oorlogstijd nota bene) haalt het beste uit het keur aan talent dat hier aanwezig is. Het gouden duo Michael Powell en Emeric Pressburger leveren een meesterlijke film af met een indrukwekkende cast. De titel verwijst naar de breedtegraad waarlangs de grens tussen Canada en de Verenigde Staten is getrokken en volgt het verhaal van zes overlevenden van een U-boat die na een succesvolle campagne voor de kust van Canada na een luchtbombardement tot zinken is gebracht. Onder leiding van Lt Hirth [Eric Portman] beginnen ze aan een gevaarlijke reis in een poging de (op dat moment nog neutrale) Verenigde Staten te bereiken, waar ze asiel kunnen aanvragen en weer veilig naar huis kunnen, waar ze als helden worden ontvangen. De mannen ontmoeten tijdens hun reis echter verschillende mensen, waaronder Hutterieten (een Protestantse geloofsgemeenschap) en een Britse intellectuele schrijver (Leslie Howard).

De episodische structuur werkt hier bijzonder goed. Elke episode beslaat een ontmoeting waarin er een botsing van denkbeelden is die in het intelligente scenario van Powell de Nazi's niet over één kam scheert als de verpersoonlijking van het kwaad. Eén van hen besluit zelfs zich af te keren van zijn vaderland, niet zozeer omdat hij walgt van de oorlog of de ideologie, maar omdat hij zich beseft dat hij gelukkig was met zijn eenvoudige leven voor de opkomst van Hitler. Hoewel Olivier een tikje schmiert als een Frans-Canadese pelsjager die in de stellige overtuiging verkeert dat de oorlog zich ver van zijn bed afspeelt, maar verder is het acteerwerk over de gehele linie voortreffelijk. De sobere regie van Pressburger is zeer effectief en Powell zorgt voor een mooi, licht-ironische finale die heel anders is dan je zou verwachten van een oorlogsfilm.