Von Morgens bis Mitternacht (1920)

Additionale informatie:

Naar het expressionistische toneelstuk van Georg Kaiser. De radicale aard van de film beangstigde de filmindustrie, zodat de men geen distributeurs kon vinden en de film nooit in de Duitse bioscopen heeft gedraaid. De film werd als verloren beschouwd, totdat in 1962 in Japan een kopie werd gevonden.

(Bijna) niets in Von Morgens bis Mitternacht wekt een ruimtelijke indruk. Alles is letterlijk en figuurlijk van bordkarton. Vaak geeft een simpele lijn op de vloer indicatie van ruimte weer en een klakkeloos geplaatste deur is de ingang. Had ik af en toe een visioen van Manderlay en Dogville, ja. Expressionisme avant la lettre.

Von Morgens bis Mitternacht is van oorsprong een voor oorlogs toneelstuk, de film draagt ook duidelijk de sfeer van een toneelstuk. Kleine speelruimte en eenvoudige decors zijn de indicatie. Sterker nog de film is ook in een theater opgenomen. Je zou bijna kunnen zeggen dat het een registratie van een opvoering is.

Niettemin, valt er met het medium film meer uit te halen, dan het op de bühne live uit te voeren. Karl Heinz Martin heeft dit begrepen en legt met subtiele filmische trucs een unheimliche en tegelijk interessante sfeer vast.

Von Morgens bis Mitternacht is zeer verontrustend van toon, angst en verontrusting worden opgeroepen door minimale expressieve en suggestieve decors en zeker ook door het acteren daarnaar. Het minimale gebruik van decors zorgt er ook voor dat er anders geacteerd moet worden. De acteurs moeten de leegte opvullen, bijna letterlijk en figuurlijk. Ze zijn overdreven gekleed en beschilderd, ze worden bijna zelf ook een decorstuk. Het roept met kracht, bedoeld of onbedoeld, een nachtmerrie op. Er zijn qua 'kleur' geen tussen waarden, alleen sterk wit en zwart. Wat het contrast vergroot van de ruimte en situatie. Kortom Von Morgens bis Mitternacht is nog het best te vergelijken met een bewegende zwartwit strip.

Er zat geen oorspronkelijke muziek onder de film, maar een nieuwe score. Die opvallend de strijkers weglaat. Geen grote symfonische geluiden. Een xylofoon wordt gebruikt om gedurende de film jazz-achtige klanken met het beeld te vergezellen. Wat opvallend goed werkt. De muziek is uitermate belangrijk binnen deze film, hij ondersteund hem echt, weliswaar minimaal van toon, maar toch duidelijk genoeg om de film kracht bij te zetten.

Ik heb nog nooit zoiets gezien en wellicht zal dat ook niet meer gebeuren, expressionistische films van deze aard zijn schaars en dit is naar mijn mening ook echt een unicum. Een waar meesterwerk wat niet mis zou verstaan in een museum voor moderne kunsten, een plek wat het ook verdient.

5.0* en een plaats in mijn top 10.

Toch nog gekeken dus afgelopen maandagnacht op ARTE?

Ikzelf kon op mijn TV ARTE niet zo snel vinden helaas....

Ja, zoiets wilde ik uiteraard niet missen. Ik had er al wel van gehoord.

Ik moest zelf overigens ook even zoeken waar ARTE zat. Maar gelukkig op tijd gevonden!