Cléo de 5 à 7 (1962)

Het is hierboven niet genoemd, maar ik had het idee dat Varda met deze film wilde tonen hoe intens je een (korte) periode in afwachting van een medische diagnose ervaart. Een interessant en herkenbaar uitgangspunt, maar helaas niet helemaal bevredigend uitgewerkt.

Los daarvan kijkt de film inderdaad ook vrij prettig weg als tijdsbeeld, met de mooie beelden van Parijs en evenzo fijne muziek. En er is ruimte voor (licht) experimentele shots, zoals die ook in haar volgende film Le Bonheur zouden gaan voorkomen.

Haha nee! Die soldaat vond ik juist sympathiek. Deed me ietwat aan Dudley Moore denken.

Ik hou wel van die Europese art cinema uit de jaren '60. Een wereld van jonge snobs die genieten van cultuur en filosofie. Niet al die films zijn even geslaagd natuurlijk, maar veel films hebben toch iets gezellig luchtig met boeiende dialogen. Cléo de 5 à 7 is mijn eerste Agnès Varda en meteen een mooie introductie.

We volgen Cléo door Parijs en ze is er van overtuigd dat ze gaat sterven. Als we haar volgen is ze op zoek naar zichzelf, naar wat belangrijk is. Een mix van bijgeloof, angst, negeren, liefde en twijfel... En ze ontmoet verschillende mensen die allemaal anders reageren op haar situatie. Tot ze uiteindelijk de uitslag krijgt en alle twijfel weg lijkt te vallen omdat ze dan beter weet waar ze staat.

De film slaagt er in om te zweven van personage naar personage, door als een getuige het hoofdpersonage Cléo te volgen. Er zit vaart in de film en toch is het nooit gehaast. Een film vol leven dat niet alleen Cléo en haar passanten lijkt te volgen, maar er in slaagt om ook verschillende thema's er in te verweven van feminisme tot de oorlog in Algerije. Elk beeld is mooi geschoten in zwart/wit. De camera volgt haar ook niet gewoon, maar weet telkens de juiste plek te vinden om de scène in beeld te brengen. Vanuit verschillende perspectieven, soms ook onrechtstreeks door ramen of via spiegels.

Varda is er in geslaagd om te experimenteren in de film, zonder dat het een geforceerde kunstgreep geworden is. Ondanks alle aandacht naar de camera, de dialogen, de verschillende figuren, ... blijft Cléo nog steeds centraal staan als een prachtige vrouw met al haar levensvragen.

Rohmer zette Parijs in hetzelfde jaar in het teken van de Leeuw, Varda deed het met de Kreeft. En dat pakt naar mijn gevoel nóg beter uit.

Aanvankelijk lijken we stevig in het spoor van de komedie te zitten, met een ietwat belachelijke Cléo, maar als eenmaal de pruik afgaat en ze er alleen op uit trekt, wordt er kwalitatief duidelijk een tandje bij gezet.

Cléo en de film keren zich iets meer naar binnen, overigens zonder dat het geheel zijn filmische souplesse en lichtvoetigheid verliest. Passanten en cafégangers kijken in de camera, of kijken ze naar Cléo?

Fraaie ritjes in een stokoude Citroën en (vooral) met de bus, en tussendoor wordt nog dat speelse tikje uitgedeeld aan 'zwartkijker' Godard.

Citeert die soldaat nu een wijsneuzigheid van Verlaine, net op het moment dat 'diens' bushaltebordje in beeld komt?

Maakt niet uit. Deze film is sowieso al hartstikke leuk, en doet zeker niet onder voor veel van Godards werk uit dezelfde tijd.

Varda is behoorlijk onontgonnen. Ik zag behoorlijk lang geleden alleen een late documentaire en een vervolg daarop. Dat vond ik toen wat al te vrijblijvend. Maar ik zou ze moeten herzien. Maar zowel Mubi als mijn eigen filmvoorraad heeft nog behoorlijk wat van haar in de aanbieding, dus kansen genoeg om meer in Varda te duiken

Dit was echt heel fraai. Iets meer kloppend hart dan veel van Godards werk uit die tijd (al moet ik Vivre Sa Vie nog zien, de beroemdste Godard die ik nog niet zag), maar met minstens zoveel speelsheid. De eerste zomerdag in Parijs, op de achtergrond speelt de Algerijnse opstand. Cleo volgen we in real-time en haar omgeving speelt een belangrijke rol. Er is bijna constant veel te beleven op de achtergrond. Soms zijn er flarden van gesprekken uit de omgeving, De film stapt af en toe heerlijk (het liedje, de stomme film) uit het zelf opgelegde kader. Er wordt heerlijk gespeeld. Soms zijn we Cleo bijna kwijt, dan kijken we door haar ogen. Soms kijken mensen naar haar. De film ruikt haast naar de beginnende zomer. Prachtig.

Mooi! Gewoon mooi!

We maken kennis met Cleo die dacht dat ze kanker had en er daarom maar het beste van probeerde te maken. Een zeer mooi taxiritje die voerde langs de zeer fraaie plekjes van Parijs terwijl je een nieuwsbericht hoorde dat ging over de oorlog in Algerije en de hond Strelka die Chroetsjov had gestuurd naar het Witte Huis. Verder zeer fraaie erotisch plaatjes van Cleo hangend aan een soort rekstok en zittend op de schommel. Ook de dame die naakt poseerde in het atelier als model voor het maken van een beeld-houwwerk mocht er zijn. En zo zijn er nog meer fraaie plaatjes. Deze film beviel mij aanzienlijk beter dan Le Bonheur die eindigde met een ongeloofwaardig laatste kwartier. Enige smet op deze film Cleo vond ik de scène met die man die kikkers levend doorslikte. Dat zou nu anno 2021 niet meer door de beugel kunnen lijkt me. Wel zeer komisch trouwens dat slapstick filmpje. Dat was best wel lachen geblazen.

4,5*

Cleo heeft op het eerste gezicht alles mee. Ze is knap, getalenteerd en succesvol. Toch is ze onzeker over vanalles en hunkert ze naar aandacht. We volgen twee uur van haar leven en die twee uur zijn schitterend vormgegeven in prachtige zwart wit fotografie. De film deed me ook sterk denken aan Uncut Gems. Iets minder heftig, maar ook hier danst de camera vrij in het rond en zit de film vol reflecties en shots door glas. Prachtig!

Mijn eerste Varda smaakt naar meer.

4*

Nu niet dat ik al zoveel zag van Varda, maar wat ik van haar al zag, waren alleen maar documentaires. Nu dus voor mij haar eerste speelfilm. Je ziet wel meteen dat Varda veel kwaliteiten met de camera heeft. Ze slaagt erin - de mooie Corinne Marchand - helpt hier wel bij, om de kijker naar zich toe te zuigen met haar prima cinematografie.

Wel een boeiend gegeven om Cléo te volgen met de boodschap van onzekerheid over haar gezondheid. De onzekerheid gaat over naar paniek, angst, fatalisme ... en de passanten die ze tegenkomt delen in haar relaas. Het levert fijne cinema op. Go with the flow, zowel Cléo als de film zelf. Naast het uitstekende camerawerk ook prima dialogen en acteerwerk. Leuk!

Op zich ben ik wel een liefhebber van films waarbij we 'een dag uit het leven van' te zien krijgen, maar het wordt hier niet helemaal goed uitgevoerd. Het eerste deel van de film wist me nog te bekoren. Er zat nog behoorlijk wat tempo in en de scène waar alle voorbijgangers naar Cléo staren, was voor mij het hoogtepunt. daarna zakt de film toch wat in elkaar.

Nipte 2.5*

Graag gezien. De Cleo waarvan sprake in de titel wacht tussen 5h en 7h namiddag angstvallig op het resultaat van haar medisch onderzoek maar vreest het ergste. Ook zijn de signalen niet positief. In de eerste minuten reeds voorspellen de tarotkaarten dood en verderf.

Cléo is de afkorting van Cléopatra en dat is te zien. Haar appartement is luxueus met een grote slaapkamer, Cléo draagt een soort nachtjapon zodat ze verdacht veel lijkt op een Egyptische farao. Varda linkt knap het uiterlijk van Cléo aan haar potentiële ziekte. Ze is zeer ijdel en kijkt voortduren in de spiegel. Ik zie er toch niet ziek uit, zegt ze en dat stelt haar gerust. Maar nadien valt een spiegel in scherven en is haar reflectie gebroken. Opnieuw slecht voorteken.

De film is enerzijds een mooie stilering met een creatieve montage en anderzijds een haast documentaire registratie van Parijs en haar bewoners. Het werkt wonderwel. De narratieve structuur met de verschillende tijdsaanduidingen tussen 1700h en 1900h is goed gevonden. Jammer dat het einde wat sputtert (vanaf de ontmoeting met de jongeman in het park) en wat het net geen 4 sterrenfilm maakt is dat het einde wat abrupt is. Daar had toch meer ingezeten. Maar graag gezien.

De Nouvelle Vague zette zich af tegen de ‘droomfabriek’ van Hollywood: het wilde de kijker bewust maken dat het naar een film kijkt (met bv. het doorbreken van de vierde wand) en doorbreekt bewust de suggestie van continuïteit of verhaallijn ten gunste van een fragmentatie die de absurditeit van het bestaan onderstreept. Deze vroege film van Varda geldt als een klassieker in het genre. Het documentaire-achtig ‘realisme’ van de film waarin we simpelweg twee uur van het leven van een jonge vrouw volgen (het min of meer samenvallen van de verteltijd en de vertelde tijd maakt de film ook in dat opzicht ‘realistisch’) en de scenes willekeurig lijken (maar wat we allemaal zien en beleven in het echte leven is natuurlijk ook een tamelijk willekeuige opeenvolging van beelden en scenes), resulterend in een onsamenhangend geheel, kan als saai worden ervaren maar in mijn interpretatie zit er wel een (briljant) idee achter die het intrigerend maakt.

Zo is de film in wezen een collage van ogenschijnlijk willekeurig opgevangen beelden, quasi-filosofische gedachten en gesprekjes (welk typische ‘glaneur’-stijl van Varda haar latere films zou blijven domineren) die vanwege hun willekeur in wezen geen tijd hebben (alles wordt bijeen gebracht zonder verband waarbij de volgorde ook anders had kunnen zijn). Daarbij wordt ook de film als zodanig onderbroken door onder meer een integraal nieuws-bulletin (de film is ook politiek in dat het bewust verwijst naar de politieke situatie zoals de oorlog in Algerije), een gezongen lied en zelfs een film in de film (maar alle ogenschijnlijk losse beelden en fragmenten in de film verwijzen wel naar het verhaal). Tegelijk is er de innerlijke angst van Cléo die wacht op de uitslag van haar medisch onderzoek en welke tijd vanaf het moment dat ze bij een waarzegster haar angst bewaarheid ziet dat ze dood zal gaan (om 17.00 uur) tot de uitslag (19.00 uur) bijna letterlijk van minuut tot minuut wordt geregistreerd: haar bestaan is eindig hetgeen het verstrijken van de tijd benadrukt. Maar zij is een Marilyn Monroe-achtige schoonheid die aldoor wordt bekeken en aangesproken door mannen: wij zouden dat nu straatintimidatie noemen maar zij haalt er troost uit want ‘zolang ze mooi is, leeft ze en is de dood nog ver weg’. Juist die tijdloze buitenkant – zoals door het kopen van een mooi hoedje – houdt haar op de been omdat die haar sterfelijkheid (haar innerlijk) even doet vergeten. Of zoals de soldaat tegen haar zegt: vrouwen geven vaak alleen hun lichaam maar niet henzelf hetgeen de schizofrenie van de mooie en tijdloze buitenkant en de duistere binnenkant die weet dat het moet sterven benadrukt. De film eindigt met de lange flirt van deze soldaat die de volgende dag terug gaat naar Algerije: hij amuseert haar met z’n geklets maar uiteindelijk worden ze verliefd waardoor ze de oplossing hebben gevonden voor hun angst te sterven. Dat is de liefde omdat die het innerlijk verandert en Cléo doet verzoenen met het nieuws dat ze inderdaad kanker heeft: ze is (voor het eerst) gelukkig.

De film is aldus diepzinnig waarbij het tegelijk als film fascineert door de bonte collage van indrukken die voorbij trekken op deze uiteindelijk innerlijke reis naar het licht.

Cleo van 5 tot 7, maar eigenlijk 17 tot 18:30 als je de film ziet (en komt overeen met de 90 minuten die de film duurt). En eerder nog pakweg 13 tot 19 als je een beetje kijkt hoeveel tijd er verteld moet zijn eigenlijk. Ik lees hierboven iets als dat wachten op een uitslag de tijd langer laat lijken wat ik wel een aardige uitleg vind maar a) weet ik niet of dat bedoeld is en b) komt dat juist niet goed over omdat er heel veel gebeurt in 1,5 uur, dat is juist omgekeerd.

Op momenten een erg mooie film, bijvoorbeeld bij het kopen van de hoed met al die spiegels en hoe de camera beweegt of bij het zingen van dat liedje hoe de camera draait en de achtergrond enkel een zwart doek is en de hoofdrolspeelster ineens de camera kijkt. De film zit vol met leuke en goed uitgewerkte visuele ideeën (direct al met die teksten op de Tarotkaarten). Ook een hele toffe overgang van kleur naar zwart-wit, dat zie je niet vaak dat men met kleur begint.

Inhoudelijk echter niet altijd even boeiend, allemaal vaak net te licht van toon waardoor de meeste scènes niet continu weten te boeien. Eigenlijk is het laatste stuk, waar echt contact ontstaat, nog het mooiste deel. 3,5*.