Histórias Que Só Existem Quando Lembradas (2011)

Trailer (YouTube)

Vanaf 26 april in de bioscoop (EYE film)

Voorlopig nummer 28 in Rotterdam in de stand om de Publieksprijs. En ook bij mij in de zaal hoorde ik wat rare opmerkingen als pretentieus en langzaam. Onbegrijpelijk, een van de mooiste kleine films die ik in jaren zag. Een prachtige cast die zeer geloofwaardige karakters neerzet en oogstrelende fotografie. Ik was anderhalf uur ondergedompeld in een heel andere wereld, waar ik zou kunnen wonen: 4,5 *

Ik ben het helemaal met Lebowski eens. Als je zin hebt in een rustige, diepgaande film is deze film zeker de moeite waard om te kijken!

Een belangrijk thema van de film is de groepsdynamiek van het dorpsleven. Door dezelfde, haast rituele handelingen, zoals brood maken of gezamenlijk eten, vanuit verschillende perspectieven te tonen maken we langzaam kennis met de dorpsbewoners. Er ontstaat langzaam aan een cyclisch tijdsbesef in tegenstelling tot een toekomstgerichte levensvisie. De intrede van een nieuweling verstroort de balans. Een slimme cue die dit aanduidt is bijvoorbeeld dat het gezamenlijke koffiedrinken niet meer begint op de klokslagen.

Een andere manier waarop het thema gevisualiseerd wordt is de cameravoering. De beelden aan het begin volgen vooral de oude vrouw. Dit is gefilmd met een camera op statief. Wanneer we van perspectief wisselen naar de beleving van de jonge vrouw is de film geschoten met een handheld camera.

De jonge vrouw is niet zomaar een fotografe denk ik. Ook hierin zie je de tegenstelling tussen stilstand en dynamiek terugkomen. Fotograferen (en wellicht ook op metaniveau bedoeld als commentaar op het filmmaken zelf) is niets anders dan een moment in de tijd vastleggen. Dat moment behoort zodra het is vastgelegd echter tot het verleden. De dorpsbewoners, allen ouden van dagen, leven echter zoveel mogelijk, ondersteund door hun rituelen, in het heden. De jeugd heeft een toekomstgerichte blik, ze wil gebeurtenissen vastleggen om zo min mogelijk keuzevrijheid te verliezen. Als er een heel leven van keuzemogelijkheden in het verschiet ligt, dan is het opdoen van zoveel mogelijk ervaringen van groot belang. Het geheel van genomen keuzes sluit immers het niet gekozene steeds meer uit. De dorpelingen echter zijn aan het eind van hun leven en moeten vooral leven met de consequenties van hun gelopen levenspaden.

Anderzijds gaat de film ook over sociale reproductie en continuiteit, want uiteindelijk integreert de nieuweling steeds verder in de groep, en met haar de kijker, want op het eind zien we de dorpelingen vanuit een POV-shot zich tot de protagonist(of de kijker) richten met de opmerking dat er niemand meer is om brood te bakken.

“Een piekfijn filmdebuut” (**** NRC); “...na afloop overheerst het verlangen de tijd nog even stil te laten staan.” (**** Volkskrant); “…oogstrelende composities…” (**** Parool); “..zomerse melancholie…” (**** Filmkrant); “…met zo veel gevoel voor detail en zo zelfverzekerd gefilmd dat het een klein wonder is dat de film niet nog meer prijzen won.” (**** Cinema.nl); “…je laten betoveren door de heerlijk lome sfeer.” (Cinema.tv); “Dit prachtige filmdrama is kalm, kalmerend en een lust voor het oog” (Preview); “…schitterend vormgegeven mijmering…een groot visueel talent…een onvergetelijke film… ” (Ravage); “…oogstrelend geheel.” (Filmmagie); “...poëtisch...verrassend boeiend…je geduld wordt beloond!” (Cinemagazine); “…prachtig gedraaide debuutfilm…” (**** Film.nl); Publieksfavoriet IFFR in Groningen.

Een klein pareltje inderdaad, deze Histórias que só existem quando lembradas. Allereerst is de belichting buitengewoon mooi. Madalena die aan tafel brood bakt, het lijkt wel het melkmeisje van Vermeer of een ander klassiek schilderij. De personages, vooral natuurlijk Madalena en Rita met de mooie glimlach, zijn interessant door een combinatie van mysterie en alledaagsheid. Het mysterie zit hem bij Madelena in haar geschiedenis en bij Rita in haar afkomst (waar komt ze vandaan?) en motieven. Ook de tijdsthematiek is boeiend, hoewel het er misschien iets teveel bovenop ligt soms. En dan zijn er nog enkele individuele scenes die indruk maken, zoals het samen beluisteren van muziek via oordopjes en vooral de fantastische Franz Ferdinand-scene. Een veelbelovend filmdebuut dus van Júlia Murat.

Een dorpje ergens ver weg in Brazilië. Het wordt nog maar door een paar oude mensen bewoond en er gebeurt verder niet veel. Op een dag komt er een jonge fotografe langs. Na verloop van tijd weet ze deze gesloten gemeenschap te openen. Het is een minimale film waarin niet veel gebeurt. Maar de beelden zijn erg mooi en de sfeer is goed. Het verhaal bouwt heel langzaam maar knap op. Als kijker wordt je langzaam meegezogen in deze film. Aan het eind is er eigenlijk nog niet veel gebeurd, maar het is toch een mooie film. Het is een mooi genre film, wat helaas in deze tijd nauwelijks meer gemaakt wordt. Dit is een uitzondering.