Zycie za Zycie. Maksymilian Kolbe (1991)

Life for Life van Krzysztof Zanussi verteld het verhaal van de Heiligverklaarde Franciscaanse martelaar Maximilian Kolbe. Wanneer een gevangene ontsnapt uit Auschwitz worden 10 willekeurige mannen veroordeeld tot de hongerdood. Kolbe besluit vrijwillig de plaats in te nemen van een van deze mannen. We volgen de ontsnapte gevangene die steeds meer verhalen hoort over Kolbe.

Life for Life is in Religieuze kringen geen onbekende film, maar toch is er niet zo heel veel over te vinden. Onze Pastoor heeft ooit bij de Vormsel-les verteld over Kolbe en een fragment uit deze film laten zien. Ik heb de film daarna echter nooit meer gevonden tot ik hem op streamingsdienst MUBI tegenkwam.

Een film maken over een Heilige brengt een hoop problemen met zich mee. Hoe neutraal stel je je op? Verbeeld je de persoon volgens de vertelling of volgens kritische bronnen? Zanussi lost dit op door het verhaal te vertellen door de ogen van de ontsnapte gevangene die steeds meer flarden te weten komt over het leven van Kolbe. Hij ontmoet een hoop kritische mensen (voornamelijk Communisten) die Kolbe als propaganda middel zien van de Kerk en monniken die in Kolbe een nieuwe heilige zien.

Zanussi (en 90% van de Polen) zijn Katholiek, dus het is onontkoombaar dat de Heilige toch een Heilige wordt in de film. Daarnaast is het ook een overwinning van het confessionalisme op het communisme dat deze film überhaupt is gemaakt. Na 1989 was Polen eindelijk bevrijd van het Communisme en konden er voor het eerst sinds lange tijd weer positieve films over religie gemaakt worden zoals deze.

De film is mooi opgenomen (al is dat door de slechte kwaliteit van de print helaas moeilijk te zien). Omdat het een Poolse film is kon de film worden opgenomen op de daadwerkelijke locaties in onder andere Auschwitz wat de film veel authenticiteit meegeeft. Componist Wojciech Kilar (The Pianist, Bram Stoker's Dracula) maakte de muziek voor de film en componeerde onder andere het prachtige Requiem Father Kolbe dat ook bij religieuze vieringen wordt gebruikt.

De a-chronologische vertelling met plotselinge overgangen was niet altijd even prettig, maar ik vond het wel wat hebben hoe Kolbe nu een soort mythische figuur blijft en er geen cliché beeld van zijn persoonlijkheid wordt gegeven. Ik vond het uiteindelijk een goede vertelling rond deze interessante geschiedenis.

Requiem Father Kolbe is een later samengesteld symfonisch gedicht, bestaande uit verschillende stukken van de muziek van Kilar.