Wadjda (2012)

Leuke film, al zijn de scherpe kantjes van de niet-seculiere maatschappij er wat vanaf gevijld. Een 12-jarig meisje droomt ervan om een fiets te kopen en neemt deel aan een Koranwedstrijd met het doel om het prijzengeld op te strijken . Ik vond alles in de film nogal positief voorgesteld, misschien onder druk van de Saoedische regering in haar drang om positief naar buiten te komen in het buitenland?!

Wadjda is uiteindelijk een mooie parabel geworden waarin een meisje haar eigen dromen heeft maar een compromis moet zoeken met de strenge leefregels. Het is goed gespeeld vooral door het eigenzinnige meisje in een omgeving waarin vrouwen geleerd worden waar hun plaats is.

Het verhaal van een meisje dat heel graag een fiets wil dient als kapstok om inzicht te geven in de cultuur van Saudi-Arabië. Dat de islam daar een belangrijke rol in speelt is natuurlijk niets nieuws. Ook het schrijnende lot van de vrouw keert telkens weer terug. Het is dan ook naar Nederlandse maatstaven een enorm trieste bedoeling om naar te kijken, maar gelukkig zien we ook wat vrolijke en ondeugende momenten. Al met al heeft de film zeker wat te bieden, maar iets meer spektakel had wel gemogen.

Indringend portret van een klein rebels meisje dat opgroeit in het streng islamitische Saoudi-Arabië. Sowieso interessant om een aantal culturele en religieuze gebruiken van nabij te zien. En hoe ruimdenkend antropologisch ik ook maar kan zijn, blijf ik het toch maar bezien met een wrange nasmaak. Vrouwen zijn erg ondergeschikt aan de man en hebben veel minder rechten. Rechten die het alledaagse leven beknotten met absurde regels zoals niet mogen fietsen, beperking van tewerkstelling, autorijden, praten met een vreemde man en ga zo maar door. Moeilijk te verenigen allemaal met onze Westerse waarden (niet dat beiden wil vergelijken vanuit ethische standpunt).

Wadjda laat zich echter niet uit het lood slaan en zet een koppige strijd in om toch maar te kunnen fietsen. Het plot was luchtig en vermakelijk zodat het zeker niet te zwaar binnenkwam. Mooi gefilmd, goed geacteerd door het meisje. Zeker een aanrader voor wie andere culturen wil opsnuiven. Leuk!

De vrouwelijke regisseur weet een standpunt te verkondigen zonder prekerig te worden en met zin voor humor. Vrouwen mochten tot voor kort niet fietsen in het openbaar, maar sinds 2018 is dat veranderd, mogelijk onder invloed van dit drama. In sommige opzichten is het beeld van Saudi-Arabië vergelijkbaar met katholiek Vlaanderen tot een halve eeuw geleden, toen de cathechismus afgedramd moest worden en teennagels lakkenals ijdel beschouwd werd. In andere opzichten is het wel radicaler. Vrouwen mogen niet gezien of gehoord worden in het openbaar; ze worden geacht onzichtbaar te zijn. Veelzeggend is de scène waarin de echtgenote een grote rijstschotel klaarzet voor de mannen, om vervolgens de restjes op te eten in de keuken.

Het verhaal is standaard. De protagonist streeft een doel na, maar moet daarvoor obstakels overwinnen en afrekenen met de hoon van de omgeving. Het wordt echter prachtig uitgewerkt, met zeer natuurlijk spel van onervaren acteurs en zonder onnodig sentiment. De stijl is realistisch. Hoewel het zich in de hoofdstad afspeelt, verraden sommige buitenbeelden hoe droog en warm het klimaat daar is. Een cultuur die meestal slechts negatief in het nieuws komt, wordt nu eens van binnen uit getoond, hetgeen tot meer begrip en hopelijk wat verandering kan leiden.

Typisch weer zo'n film met een grote toeristische waarde. Niet echt super interessant als film, maar wel om als buitenstaander een kijkje te krijgen hoe het er aan toe gaat in een ander land met een hele andere cultuur. In dit geval Saoedi Arabië. Streng religieus en een land waar vrouwen en mannen heel anders met elkaar omgaan als hier. Een jong meisje wil graag een fiets hebben, maar dat is daar niet vanzelfsprekend. Het is voor ons een onderwerp van niets, maar in Saoedi Arabië kan je daar een film over maken. Al wordt er best leuk geacteerd en loopt het verhaaltje wel.

Dit is de eerste film die volledig op locatie in Saoedi-Arabië is opgenomen. Opmerkelijk, maar niet alleen omdat Al-Mansour een vrouw is. Wadjda combineert een luchtige toon met opvallend scherpe kritiek op de paternalistische cultuur en de onderliggende hypocrisie en een ironische rol voor de Koran. Mohammed is authentiek als de eigenzinnige tienjarige Wadjda die op sluwe wijze probeert genoeg geld bij elkaar te krijgen om een fiets te kopen, ook is fietsen verboden voor meisjes omdat het hun maagdelijkheid zou bedreigen. Wanneer Wadjda hoort dat ze in één klap het geld voor haar fiets kan verdienen door een wedstrijd te winnen over de inhoud van de Koran te winnen. Prima geacteerd en Al-Mansour weet haar niet te missen kritiekpunten te wikkelen in een deken van vaak ontwapenende humor waardoor het nooit zwaar op de hand is.

Zomergasten keuzefilm: Wadjda - VPRO Cinema