Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#61 – The Lighthouse (2019)
De opening van The Lighthouse is briljant. Begeleid door een onheilspellende swell tone, die wat mij betreft veel beter werkt dan het bombastische geweld dat we bij Nolan gewend zijn, ploegt een schip zich door de mist. Twee mannen staan zwijgend op de voorplecht, op weg naar een duistere toekomst. In de verte klinkt de misthoorn van de vuurtoren.
Een film in karakteristiek zwart-wit, met een claustrofobisch, bijna vierkant beeldkader. Het waait er altijd, de mannen hebben indrukwekkende snorren en baarden, laten scheten en spreken spaarzaam in archaïsch Engels met elkaar. Welkom in de wereld van Robert Eggers.
Vervolgens worden we getrakteerd op een bijna twee uur durende machtsstrijd tussen Willem Dafoe als de oude vuurtorenwachter en Robert Pattinson als zijn jonge assistent. Twee acteurs van grote klasse die werkelijk alles uit de kast halen. Dafoe is fantastisch als de autoritaire zeebonk die Pattinson voortdurend kleineert, terwijl die laatste langzaam bezwijkt onder de vernederingen, het isolement en zijn eigen schuldgevoel.
Wat begint als een strijd om de macht, verandert gaandeweg in een nachtmerrie waarin de werkelijkheid het aflegt tegen de waanzin. Gevoed door drank en demonen vervallen beide mannen in een hallucinant delirium waarin ze, allebei verslaafd aan het licht, volledig opgaan, uiteindelijk verdwalen en ten onder gaan.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#60 – Megalopolis
Megalopolis kon niet bepaald op de waardering van pers en publiek rekenen. Niet zo vreemd, want Coppola heeft een behoorlijk experimentele film afgeleverd die de kijker bewust uitdaagt . Dat begint al met de introductie, waarin wordt aangekondigd dat we naar een fabel gaan kijken. Opmerkelijk, want de hoofdrollen worden toch echt door mensen vertolkt. Al gedragen die zich regelmatig als beesten, gedreven door primaire instincten als hebzucht, seks en macht.
Wat daarbij ook niet helpt, is dat de opening nogal vervreemdend is. Eerst zien we architect Cesar Catilina het verkeer onder hem stilzetten, in een decor dat er opzettelijk wat vreemd uitziet. Vervolgens belanden we op het stadhuis, waar een bijeenkomst plaatsvindt vol theatrale overdrijving. Het voelt allemaal eerder als toneel dan als film.
En dat is precies de bedoeling. Coppola wil film en theater met elkaar vermengen om zo met vorm te experimenteren. Hij laat daarbij zo ongeveer alle filmische technieken en stijlen van de afgelopen honderd jaar de revue passeren. Van levende standbeelden en miniaturen tot theatrale belichting en splitscreens. Het ene moment kijk je naar een klassieke Hollywoodproductie, het volgende naar experimenteel theater of een surrealistische droom. Bovendien lardeert hij de film met klassieke citaten, Shakespeareaanse teksten en personages.
Megalopolis is dan ook geen film die gemakkelijk wegkijkt. Maar wie zich ervoor openstelt en meegaat in het absurdisme, de improvisaties en het vervreemdende, fantasierijke universum van Coppola, wordt getrakteerd op een overweldigende bioscoopervaring. Een film vol fantastische scènes, schitterende fotografie en een prachtig verhaal over de keuzes die wij als mensen kunnen maken.
De hoogtepunten zijn nauwelijks te tellen. Het extravagante huwelijk in Madison Square Garden, het uitzinnige circus en de hallucinerende trip van Cesar behoren tot de meest indrukwekkende scènes. Vooral die laatste is een visueel spektakel, waarbij ik me afvraag of Coppola met zijn kleurrijke belichting een ode wilde brengen aan L’Enfer, de nooit voltooide film van Henri-Georges Clouzot.
Ook geweldig is het lange, ononderbroken shot waarin Cesar op zijn kantoor voor het eerst Julia ontmoet, de dochter van zijn grote nemesis. Een heerlijke, speelse ontmoeting waarin de acteurs alle ruimte krijgen om met elkaar te spelen.
Die vrijheid is de sleutel tot Coppola’s manier van werken. En juist dat zorgde tijdens de productie voor de nodige botsingen met de crew.
Wat dat betreft is Megalopolis misschien wel net zo persoonlijk en vernieuwend als David Lynch’ Inland Empire. Maar waar Lynch het met een paar miljoen dollar en eenvoudige digitale videocamera’s moest doen, trakteerde Coppola zichzelf op een budget van meer dan honderd miljoen dollar. Bovendien stonden hem de enorme studiofaciliteiten ter beschikking waar normaal gesproken Marvel-films werden opgenomen.
Dat bleek niet bepaald een gelukkig huwelijk. De crews daar waren gewend aan producties waarbij alles vooraf tot in de kleinste details vastligt. Coppola wilde juist improviseren, experimenteren en tijdens het draaien nieuwe ideeën ontwikkelen. In de ogen van de crew was dat geldverspilling. In Coppola’s artistieke wereld is het juist essentieel om creativiteit alle ruimte te geven.
Een mooi voorbeeld daarvan is het decor van de bijeenkomst op het stadhuis. Coppola was niet tevreden omdat hij wilde dat de loopplanken veel meer zouden schudden en bewegen. De crew stelde echter veiligheid boven zijn artistieke wensen. Het illustreert hoezeer Coppola hier tegen de conventies van de moderne filmindustrie ingaat.
Ook de kritiek op de zogenaamde lelijke CGI vind ik merkwaardig. Coppola probeerde juist zo veel mogelijk gebruik te maken van praktische effecten en technieken die al tientallen jaren bestaan. De bewegende standbeelden zijn bijvoorbeeld echte mensen, de auto’s soms miniaturen en zelfs de bijzondere transparante jurk is een fysiek kostuum met talloze elektronische onderdelen en lichtjes. Juist die mengeling van technieken geeft Megalopolis zijn volstrekt eigen uiterlijk.
En dan die fantastische cast!
Shia LaBeouf is voor mij een van de absolute uitblinkers als Clodio, het volkomen losgeslagen neefje van miljardair Hamilton Crassus. Een pervers, manipulatief figuur die zijn handen nauwelijks van zijn nichtjes kan afhouden en uitsluitend geïnteresseerd is in geld, macht en zijn eigen positie. LaBeouf gaat volledig over de top, maar past daarmee perfect in Coppola’s universum.
Aubrey Plaza is al even fantastisch als Wow Platinum. Alleen die naam al! Een heerlijke verschijning die seks, ambitie en opportunisme moeiteloos met elkaar combineert. En ook Jon Voight is heerlijk getypecast als de steenrijke, rechtse miljardair.
Wat door het commerciële fiasco helaas ook nauwelijks aandacht heeft gekregen, is de muziek. En dat is ontzettend jammer, want Osvaldo Golijov heeft een waanzinnige soundtrack afgeleverd, vol prachtige orkestrale composities die de film nog grootser en meeslepender maken.
Uiteindelijk is Megalopolis veel meer dan een verzameling bizarre scènes en visuele experimenten. Onder al die extravagantie schuilt een bijzonder rijk verhaal dat op vrijwel alle fronten commentaar levert op onze huidige samenleving. Macht, nepnieuws, politiegeweld, het ondermijnen van instituties, hebzucht tegenover duurzaamheid, links tegenover rechts en idealisme tegenover conservatisme. Coppola verwerkt het allemaal in een moderne fabel over een beschaving die zichzelf dreigt te vernietigen.
Maar bovenal gaat de film over de toekomst. Over de vraag of we blijven vasthouden aan bestaande machtsstructuren en oude denkbeelden, of bereid zijn onze verbeelding te gebruiken om een betere wereld te creëren.
En juist daarin schuilt de tragiek van de ontvangst van Megalopolis. Veel mensen lijken al voordat ze de film hebben gezien te hebben besloten dat het niets is. Terwijl de film nu juist oproept om jezelf open te stellen voor nieuwe ideeën, andere perspectieven en nieuwe vormen.
Dat maakt Megalopolis voor mij ook zo’n heerlijke film om keer op keer opnieuw te bekijken. Er valt eindeloos veel in te ontdekken. In de decors, de achtergronden, de bizarre beelden, gevatte dialogen en de vele verwijzingen naar de geschiedenis van film, theater en de klassieke oudheid. Het is een film om in te verdwalen en je telkens opnieuw door te laten verrassen.
Ik ben ervan overtuigd dat Megalopolis zijn publiek uiteindelijk nog gaat vinden. Het zou me niets verbazen als de film over dertig of veertig jaar als een klassieker wordt beschouwd.
Ik kijk dan ook enorm uit naar Coppola’s aangekondigde director’s cut, Megalopolis Unbound, die naar verluidt nog vreemder en experimenteler zal worden. Laat maar komen!
Een meesterwerk. En wat mij betreft een van de allerbeste films van deze eeuw.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#59 – Streets of Fire (1984)
Toen Streets of Fire uitkwam, had ik het geluk de film maar liefst twee keer in de bioscoop te kunnen zien. Ik had ook de soundtrack op vinyl en het cassettebandje draaide de hele dag door in mijn ghettoblaster. Ik ben dol op muziekfilms en Streets of Fire is wat mij betreft een van de allerbeste. Een lekker vlot spektakel.
Dat komt natuurlijk voor een belangrijk deel door de fantastische muziek. Jim Steinman, de man achter de grootste successen van Meat Loaf, schreef twee geweldige nummers voor Ellen Aim and the Attackers. Diane Lane is fantastisch als de zangeres Ellen Aim, al mocht ze tot haar eigen teleurstelling de nummers niet zelf inzingen. Maar ook de rest van de soundtrack is om van te smullen, met heerlijke rock-’n-roll, opzwepende songs en de geweldige bluesgitaar van Ry Cooder.
Walter Hill creëert met Streets of Fire een volstrekt eigen universum waarin de jaren vijftig en tachtig op een heerlijke manier door elkaar lopen. Neonlichten, stoom, natte straten vol reflecties, leren jacks, motorbendes en een flinke dosis jaren tachtig-kitsch en bijbehorende kapsels. Alles is even sfeervol en stijlvol vormgegeven en bovendien razendsnel gemonteerd.
Het verhaal is lekker simpel. Rockzangeres Ellen Aim wordt ontvoerd door een motorbende, waarna haar ex, Tom Cody (Michael Paré), terugkeert om haar te bevrijden. Paré is de perfecte zwijgzame antiheld, terwijl een jonge Willem Dafoe een geweldige bad guy neerzet.
Walter Hill regisseert het allemaal met een enorme flair. Hij is wat mij betreft nog altijd een onderschatte regisseur, iemand die als geen ander weet hoe je met beelden, muziek, montage en een minimum aan dialoog een verhaal kunt vertellen. Streets of Fire is daarvan misschien wel het ultieme voorbeeld.
Een film vol muziek, actie, kleurrijke personages en een heerlijke artdirection. Een feest voor oog en oor, waarin werkelijk alles draait om stijl, ritme en energie.
Negentig minuten pure fun en voor mij zonder twijfel een van de absolute hoogtepunten van de jaren tachtig. Een film die nooit gaat vervelen.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#58 – One Battle After Another
Er staan meerdere films van Paul Thomas Anderson in mijn top 111, maar One Battle After Another vind ik toch een van zijn allerbeste. Sterker nog, de film groeit bij iedere kijkbeurt.
Dat begint al met de geweldige muziek van Jonny Greenwood, die zowel paranoia als melancholie en spanning in zich heeft. Een soundtrack die de film voortdurend voortstuwt en de onrust nog eens extra aanwakkert.
One Battle After Another weet op een geweldige manier de huidige politieke situatie in Amerika te vangen. Een hopeloos verdeeld land, een samenleving vol uitersten en extremisten die elkaar nooit zullen vinden. En daardoor zal het altijd one battle after another blijven. Wat dat betreft ben ik blij dat we in Nederland het poldermodel hebben.
De film is een verzameling heerlijk uitvergrote personages, met aan de ene kant de doorgedraaide kolonel Steven J. Lockjaw en aan de andere kant de links-extremistische revolutionairen. Daartussen zit de stonede Bob (Leonardo DiCaprio) gevangen, die eigenlijk maar één ding wil: zijn dochter veilig opvoeden en zijn verleden achter zich laten. Maar dat verleden blijft hem achtervolgen. Letterlijk.
Wanneer Lockjaw hem opnieuw op het spoor komt, volgt een heerlijke aaneenschakeling van chaotische scènes vol paranoia, absurdisme en humor. Anderson weet de spanning voortdurend op te voeren zonder de absurditeit uit het oog te verliezen. En ondertussen is het ook nog eens een ontroerend verhaal over een vader die alles over heeft voor zijn dochter.
De autoachtervolging aan het einde, over die eindeloos golvende wegen, is pure filmkunst. Met een minimum aan middelen creëert Anderson een maximum aan spanning. Alleen al die scene maakt duidelijk wat een geweldige filmmaker hij is.
Een waanzinnige film die zowel politiek geëngageerd als buitengewoon vermakelijk is. En die bij iedere kijkbeurt alleen maar beter wordt. Ook de boodschap dat extremisme nergens toe leidt en dat pas wanneer partijen samen komen er kans op een mooie toekomst is, wordt steeds duidelijker.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#57 – Inland Empire
Lynch’ Inland Empire is een intrigerende film waarin ik al meermaals verdwaald ben. Maar nu toch maar eens kijken of ik er chocola van kan maken.
De film begint als een soort hoorspel, met een plaat die wordt afgespeeld.
We zien een man en een vrouw, van wie de gezichten niet zichtbaar zijn. Ze bedrijven de liefde in een hotelkamer ergens in het voormalige Oostblok. Even later kijkt de vrouw televisie en huilt.
Op tv is de sitcom Rabbits te zien, een absurdistische comedyshow met een geheel eigen manier van communiceren over bedrog en geheimen.
Zo worden we getransporteerd naar een verhaal dat waarschijnlijk een projectie van haar eigen belevingswereld is.
We belanden in Hollywood, waar een buurvrouw zich komt voorstellen aan actrice Nikki Grace (Laura Dern). Het bezoek van de nogal verschrikte vrouw is buitengewoon ongemakkelijk en zit vol insinuaties over vertrouwen, bedreigingen en vreemdgaan.
Dan volgt een vrij coherent gedeelte over de repetities voor een nieuwe Hollywoodfilm, een remake van een Poolse film. Maar ook hier zit vrijwel iedere scène weer vol ongemakkelijke, cryptische aanwijzingen die je constant op het puntje van je stoel houden. Ook al heb je geen idee waar het heen gaat. Misschien juist vooral daardoor.
Het dreigement van Nikki’s echtgenoot, een Poolse advocaat, tegenover haar tegenspeler in de film is werkelijk briljant en bijzonder dreigend. Maar het heeft geen effect, want uiteindelijk gaat Nikki toch vreemd met haar tegenspeler. Ze wordt betrapt en vanaf dat moment belandt ze in een ander leven.
Dat is ook het moment waarop de naald weer over de plaat gaat en we terugkeren naar de prostituee in het voormalige Oostblok.
In haar nieuwe leven, of is het de film, woont Nikki met haar man in een achterbuurt. Ze zijn nu meer trailer trash en duidelijk een flink stuk op de maatschappelijke ladder afgedaald.
Vanaf dat moment wordt de film steeds fragmentarischer en lopen filmopnames, herinneringen, haar nieuwe leven, nachtmerries en de sitcom Rabbits voortdurend door elkaar heen. Een mengeling van geweld, prostitutie, onderdrukking, trauma en vrouwen die terugvechten.
Voor mij gaat Inland Empire uiteindelijk over de innerlijke belevingswereld van de Poolse vrouw en de verschillende vormen van trauma die ze heeft opgelopen nadat ze vreemdging. Ze wordt gestraft voor haar seksualiteit en raakt aan lagerwal. Dat komt terug in alle drie de lagen: het oorspronkelijke verhaal, de remake en haar eigen leven.
Dat ze uiteindelijk in de film door een schroevendraaier in haar buik om het leven komt, is in dat opzicht ook veelzeggend.
Uiteindelijk is Inland Empire een ondoorgrondelijke film die geen helder verhaal probeert te vertellen, maar eerder communiceert als poëzie. Met indringende beelden, een geweldige sfeer en een mozaïek aan scènes die een logica volgen die waarschijnlijk alleen voor Lynch volledig duidelijk is.
Ik vind het een van de allerbeste films ooit gemaakt, juist omdat Lynch op een volstrekt eigen wijze een overtuigende wereld neerzet die bij mij eigenlijk veel beter binnenkomt dan de meeste directe vertellingen. Verhalen die door hun logica en zekere voorspelbaarheid uiteindelijk toch minder spannend zijn.
En Laura Dern is fantastisch. Ongelooflijk dat ze voor deze rol geen Oscar heeft gewonnen. Sterker nog, ze werd niet eens genomineerd.
Uiteindelijk rekent Nikki/Sue af met haar demonische belager en brengt ze daarmee, als een soort alter ego, rust bij de vrouw in het voormalige Oostblok.
En misschien is Inland Empire op die manier ook wel een film over film zelf. Over hoe film, of in dit geval televisie, troost kan bieden en kan helpen bij het verwerken van trauma’s.
Alternatieve titel: De Man Die Verdwijnen Moest, afgelopen vrijdag om 22:24 uur
111 grootse en obscure meesterwerken
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#56 – North by Northwest
North by Northwest was de eerste film van Hitchcock die me ervan overtuigde dat hij een groot regisseur was. Een enorm spannende en vermakelijke thriller die ons dwars door Amerika voert en overduidelijk als inspiratiebron heeft gediend voor de latere James Bond-films.
Dat begint al met de geweldige openingscredits van Saul Bass, begeleid door de opzwepende muziek van Bernard Herrmann. Een fantastische combinatie die meteen de toon zet.
En dan die prachtige Technicolor-kleuren, die in 4K nog beter tot hun recht komen. Hitchcock draaide de film in VistaVision, een formaat dat tegenwoordig weer een kleine comeback beleeft, onder andere met The Brutalist en One Battle After Another. Het levert schitterende, haarscherpe beelden op die ook bijna zeventig jaar later nog indruk maken.
Hitchcock mist in de openingsscene in zijn gebruikelijke cameo meteen de bus. Hebben we dat ook weer gehad.
Cary Grant speelt een gladde reclameman die door een ongelukkig toeval voor een geheimzinnige spion wordt aangezien. Vanaf dat moment belandt hij in een krankzinnig avontuur waarin niemand is wie hij lijkt en hij voortdurend achter de feiten aanloopt. Grant is geknipt voor deze rol. Charmant, gevat en zelfs in de meest absurde situaties nauwelijks uit het veld te slaan.
De opbouw is heerlijk, al vind ik de kennismaking met de mysterieuze blondine in de trein naar huidige maatstaven wat traag. Misschien zorgde dat in de jaren vijftig nog voor rode oortjes, maar James Bond heeft ons inmiddels geleerd dat je dames een stuk sneller in bed kunt krijgen…
Gelukkig schakelt Hitchcock daarna weer een paar versnellingen hoger. De film zit vol inmiddels klassieke scènes. De briljante confrontatie met het vliegtuig midden in een verlaten landbouwgebied, de hilarische veiling en natuurlijk de adembenemende finale op Mount Rushmore.
Vooral die scène met het vliegtuig laat zien hoe geniaal Hitchcock spanning kon opbouwen. Een eindeloze, lege vlakte, nauwelijks dialoog, geen dreigende muziek en eigenlijk helemaal niets om bang voor te zijn. Totdat er ineens wel iets gebeurt. Pure cinema.
North by Northwest blijft een fijne film die grotendeels de tand des tijds heeft doorstaan en de blauwdruk leverde voor de avontuurlijke spionage film.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#55 – The Player
Had ik al gezegd dat ik dol ben op films over het maken van films? The Player is daar een prachtig voorbeeld van. Een film die Hollywood eind jaren tachtig genadeloos op de hak neemt.
Dat begint al met het briljante openingsshot, waarin tientallen andere films worden aangehaald en creativiteit van de studio is teruggebracht tot het combineren van een paar bestaande films tot iets nieuws. Niet langer zijn de creatievelingen aan de macht, maar de managers. En dan zal de volgende stap naar beneden nog volgen, als in de jaren 2000 de accountants het uiteindelijk voor het zeggen krijgen….
Het is bovendien een geweldig who’s who van Hollywood. In vrijwel iedere scène duiken bekende gezichten op, die soms zichzelf spelen en soms een van de personages uit de wereld van Altman vertolken. Heerlijk is ook hoe werkelijk alles wat er in de echte wereld gebeurt aan films wordt gerelateerd. Een eigenschap waar ik zelf ook weleens last van heb.
Tim Robbins is ook geweldig als de zelfingenomen, narcistische studio-executive, die aanvankelijk zo overtuigd is van zijn eigen positie dat hij zich nauwelijks bedreigd voelt, maar langzaam bekruipt de paranoia hem. Dit gevoel wordt ook heerlijk aangewakkerd door de onrustige score van Thomas Newman. Ik ben daar dol op.
Maar het knapste is misschien wel het ingenieuze script. Het verhaal volgt zelf voortdurend de regels van Hollywood, terwijl het tegelijkertijd commentaar levert op diezelfde regels. Overal hangen filmposters die op de een of andere manier verwijzen naar wat zich in de scènes afspeelt. Zo zit The Player eigenlijk in elkaar als een soort prisma: vanuit iedere hoek zie je weer een ander perspectief op het overkoepelende thema.
Uiteindelijk is The Player dus vooral briljant geschreven. En juist daarin schuilt de mooiste ironie: de film maakt zelf het punt dat je de schrijver niet kunt vermoorden. Die is essentieel, want alles is gescript. Zelfs de werkelijkheid lijkt zich hier aan de wetten van Hollywood te onderwerpen. Totdat het eind de hele boel weer op z’n kop zet.
En daarmee vormt The Player ook nog eens een perfecte double bill met Adaptation.
Twee films die niet alleen over het maken van films gaan, maar ook voortdurend spelen met de regels.
Aardige film over een programma dat kennelijk echt heeft bestaan. Ik vind het jammer dat er voor een videolook is gekozen, want hoewel het een aantal sfeervolle beelden oplevert, heeft het ook wat goedkoops.
Daarnaast vind ik het jammer dat ze alle drie de hoofdpersonen van een backstory willen voorzien. Het gevolg daarvan is dat het allemaal te oppervlakking blijft.
Alternatieve titel: Mario Puzo's The Godfather: Part II, 1 november, 21:46 uur
111 grootse en obscure meesterwerken
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#53 – The Godfather Part II
In dit tweede deel gaat Coppola dieper in de geschiedenis van de familie Corleone. We beginnen in Sicilië, waar de jonge Vito Corleone naar Amerika vlucht nadat zijn vader, broer en moeder door de lokale maffiabaas zijn vermoord.
Met veel oog voor sfeer en detail, en natuurlijk de prachtige muziek schetst Coppola vervolgens de aankomst en het leven van de vele immigranten in Amerika aan het begin van de vorige eeuw. Het is grappig hoe Vito’s aankomst in New York ergens overeenkomsten vertoont met Scarface, die andere geweldige gangsterfilm die later nog aan bod komt.
In plaats van het verhaal lineair te vertellen, schakelt Coppola gedurende de hele film heen en weer tussen de opkomst van de jonge Vito en het latere imperium onder leiding van zijn zoon Michael. Dat geeft Coppola de gelegenheid om ook hier weer te openen met een groot familiefeest vol zang, dans en handen schudden. Alleen is het nu Michael die als Don Corleone binnen de zaken regelt.
Bij de meetings is het binnen minder donker dan in het eerste deel. De ramen zijn niet langer met lamellen bedekt en je kunt gewoon naar buiten kijken. Een mooie bevestiging dat de familie zich steeds verder richting de bovenwereld opwerkt. In plaats van maffiabazen worden nu senatoren ontvangen.
Maar dat geldt niet voor alle zaken. De volgende gasten worden gewoon weer in het duister ontvangen. De familie is nog steeds op twee fronten actief. Een ontwikkeling die even later nog eens wordt bevestigd in het gesprek tussen Kay en Michael op de dansvloer.
De film borduurt voort op de stijl van het eerste deel, maar pakt groter uit. Meer locaties, grotere scènes en verschillende tijdsbeelden. Toch blijft Coppola trouw aan zijn vertelstijl, waarbij intieme gesprekken worden afgewisseld met grote setpieces. Vooral de val van Cuba is een indrukwekkende sequence.
Tegelijkertijd wordt het verhaal steeds donkerder. Waar we in het verleden zien hoe Vito een familie en een imperium opbouwt, zien we in het heden hoe Michael diezelfde familie langzaam verliest.
Een van de laatste belangrijke gesprekken vindt plaats met zijn zus Connie in het boathouse. Een plek waar zelfs geen ramen meer zijn. De buitenwereld is volledig verdwenen. Uiteindelijk wordt de hele familie door de duisternis opgeslokt.
Alternatieve titel: Mario Puzo's The Godfather, 1 november, 13:47 uur
111 grootse en obscure meesterwerken
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#52 – The Godfather
The Godfather begint groots. In een zwaar onderbelichte kamer wordt meteen duidelijk gemaakt hoe deze wereld werkt. Loyaliteit is belangrijker dan geld. Eenmaal in zijn web kom je er nooit meer uit.
Dan snijdt Coppola naar buiten. Daar is het feest, daar schijnt de zon. Op de meest eenvoudige manier wordt zo het verschil tussen de binnen- en buitenkant van de maffia neergezet. Buiten viert de familie feest en interesseert het niemand dat de politie de nummerborden van de gasten noteert. Binnen worden ondertussen zaken gedaan.
Het komen en gaan van maffiabazen die Don Corleone allemaal komen feliciteren, afgewisseld met het vrolijke huwelijksfeest buiten, maakt die opening briljant. En eigenlijk speelt Coppola de hele film door met dat contrast tussen licht en duisternis.
Dat zie je vooral terug bij Michael Corleone, die langzaam maar zeker de duisternis in verdwijnt, en Kay Adams, die juist steeds meer ontdekt wat er achter de zonnige buitenkant van de familie schuilgaat. Het mooie is dat The Godfather die thema’s niet alleen via het verhaal vertelt, maar vooral ook via het beeld. De zaken worden gedaan door silhouetten in het tegenlicht, bij de familie is het licht en is iedereen goed te zien.
En dan Marlon Brando. Die is echt briljant en volkomen geloofwaardig als Don Corleone. Geen Italiaanse druktemaker, maar een rustige patriarch die nauwelijks zijn stem hoeft te verheffen om duidelijk te maken wie de macht heeft.
Het huwelijksfeest culmineert uiteindelijk in een van de sterkste momenten van de opening: de dans tussen Don Corleone en zijn dochter. Hij in het zwart, zij in het wit. Duisternis en onschuld, misdaad en familie, dansend met elkaar. Eigenlijk de hele film gevangen in één beeld.
En dan is daar natuurlijk de beroemde scène met de filmproducent. Die is zo goed geregisseerd dat hij, zelfs als je exact weet wat er gaat gebeuren, nog steeds ontzettend spannend en choquerend is.
Verder is er inmiddels wel genoeg geschreven over The Godfather.
Alternatieve titel: Tim Burton's The Nightmare before Christmas, 31 oktober, 21:21 uur
111 grootse en obscure meesterwerken
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#51 – The Nightmare Before Christmas
The Nightmare Before Christmas is een feest van fantasie en creativiteit. Alleen Halloween Town al zit zo vol krankzinnige personages, monsters, spoken en andere bizarre creaties dat je ogen tekortkomt. Alles is fantastisch vormgegeven Burton en Selick. En dan die heerlijke muziek van Danny Elfman. Een lekker aanstekelijke musical waarin werkelijk alles klopt.
En dan moeten we Halloween Town nog verlaten, want Christmas Town blijkt gewoon een boom verderop te liggen. De verwondering van Jack wanneer hij daar voor het eerst binnenstapt is geweldig. What’s this? Is een van de hoogtepunten.
Dat Jack vooral op zoek is naar vernieuwing, kan ik me ook goed in vinden. More of the same heeft mij ook nooit aangesproken.
Eigenlijk schieten woorden tekort om te beschrijven hoe fantasievol The Nightmare Before Christmas is. Dit moet je gewoon zien.
En dan het liefst in 4K, want dit is ook nog eens een van de allermooiste 4K-transfers die ik ooit heb gezien.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#50 – Survive Style 5+
Survive Style 5+ is een cultklassieker uit het begin van deze eeuw die nooit verder is gekomen dan een dvd uitgave. Erg fijn dus dat Third Window Films dit jaar eindelijk met een geweldige 4K UHD is gekomen.
De film opent meteen met een bizarre moordpartij en een geweldige Tadanobu Asano, die zijn vrouw heeft vermoord en haar in het bos begraaft. Alleen houdt zijn slachtoffer daar duidelijk andere ideeën op na.
Daarmee is de toon meteen gezet. Survive Style 5+ is een totaalidiote en volledig over-the-topmix van kleurrijke scènes en personages. Heerlijke Japanse onzinnigheid, met tussendoor ook nog een geweldige Vinnie Jones als huurmoordenaar in een land waar niemand hem verstaat.
Eigenlijk is de film vooral een verzameling komische scènes verdeeld over vijf grotendeels losstaande verhalen die elkaar zo nu en dan raken. Daardoor voelt het geheel behoorlijk fragmentarisch, maar dat is hier absoluut geen minpunt. Integendeel: juist die onvoorspelbaarheid maakt de film zo leuk. Je hebt werkelijk geen idee wat de volgende scène gaat brengen.
Wat vooral opvalt is de fantastische artdirection. Alles is kleurrijk, uitbundig en tot in het absurde gestileerd. Decors, kostuums en belichting spatten werkelijk van het scherm en de nieuwe 4K-uitgave doet de film eindelijk recht.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#49 – Eureka
Eureka was waarschijnlijk de eerste echte arthousefilm die ik zag en ik was meteen verkocht. Een film die werkte met vorm en sfeer in plaats van gewoon een verhaal te vertellen. Een film waar je in kon dwalen en die je dwong er zelf over na te denken.
Tel daar de prachtige beelden van Nicolas Roeg, de geweldige cast – Gene Hackman, Theresa Russell, Rutger Hauer, Ed Lauter, Joe Pesci, Mickey Rourke en Joe Spinell – en natuurlijk een van de intrigerendste en visueel uitbundigste moordpartijen ooit op film vastgelegd bij op, en je begrijpt waarom Eureka lange tijd mijn favoriete film aller tijden was.
En nog steeds vind ik de film waanzinnig.
Dat begint al met die schitterende opening in het onherbergzame sneeuwlandschap. Op mysterieuze tonen zien we twee mannen vechten, terwijl Jack McCann in een mix van ruig realisme en bijna mystieke droombeelden wordt neergezet als een van de laatste goudzoekers. De ultieme selfmade man. De scène waarin hij het goud vindt, is een soort aards orgasme. Roeg op zijn best.
Maar juist daar zit ook meteen de tragiek van de film. Want wat als je het absolute hoogtepunt van je leven al hebt bereikt? Wat komt er daarna nog?
Jack heeft alles bereikt wat hij wilde bereiken en juist daardoor heeft hij niets meer om naar te streven. Dat thema spreekt me enorm aan. De wijze les van Eureka: piek niet te vroeg.
Vervolgens maken we een enorme sprong naar een tropisch eiland. Een prachtige tegenstelling tussen de ontberingen van vroeger en de luxe van nu. Jack is inmiddels steenrijk, woont in een schitterend landhuis en heeft alles wat een mens zich materieel kan wensen. Maar gelukkig is hij allerminst.
De overeenkomsten met Citizen Kane zijn dan ook opvallend. Ook Jack is een selfmade miljonair die alles kan kopen, maar steeds verder geïsoleerd raakt in zijn eigen rijkdom. Zelfs de moeizame relatie met zijn dochter doet denken aan Kane: bezit en macht blijken uiteindelijk waardeloos als je geen grip hebt op de mensen van wie je houdt.
Dan dient de maffia zich aan om een deal te sluiten waar Jack geen enkele interesse in heeft. En de vraag wordt: hoe krijg je een man die alles al heeft zover dat hij toch iets opgeeft?
Verwacht alleen geen lineair antwoord, want Roeg vertelt meerdere verhalen tegelijkertijd en laat verleden, heden, herinneringen, voortekenen en dromen voortdurend door elkaar lopen.
Eureka gaat over succes, over opvolging en erfenissen, maar vooral over toeval en voorbestemming. Hoeveel van ons leven bepalen we eigenlijk zelf?
Tarotkaarten, horoscopen, kabbala, voodoo en glazen bollen zijn dan ook geen toevallige versieringen, maar bepalen de vorm van de film. Eureka is een mozaïek van scènes over een leven dat langzaam als een kaartenhuis in elkaar stort. En ergens lijkt Jack dat zelf ook te weten.
Het is ook een film over de illusie dat geld gelukkig maakt. Geld geeft Jack vrijheid, maar geen geluk. Hij heeft zijn hele leven gevochten om onafhankelijk te zijn, maar zit nu gevangen op zijn eigen eiland.
Zijn dochter, gespeeld door de aantrekkelijke Theresa Russell, destijds de vrouw van Nicolas Roeg, die haar als geen ander sexy in beeld wist te brengen, lijkt dat geluk juist wel gevonden te hebben. Niet in geld, maar in haar liefde voor Claude, de al even gladde en charmante Rutger Hauer.
Zo spint Roeg een doolhof van scènes waarin je als kijker makkelijk kunt verdwalen. Maar dat is uiteindelijk ook precies de bedoeling. Het leven zelf is tenslotte ook een zoektocht naar geluk zonder helder pad dat iedereen kan volgen.
Eureka laat je dwalen tussen rijkdom en leegte, toeval en voorbestemming en liefde versus bezit. En dan is er nog het prachtige einde, waarin Roeg zonder alles netjes uit te leggen de cirkel rondmaakt en je terugbrengt naar waar het in Eureka werkelijk om draait. Niet om wat je uiteindelijk vindt of bezit, maar om het zoeken zelf.
En juist daarom is het nog steeds een van de meest intrigerende en fascinerende films die ik ken.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#48 – E.T. the Extra-Terrestrial
Zoals altijd bij Spielberg is E.T. buitengewoon vakkundig en gemaakt. Maar waar zijn sentimentele kant soms een valkuil kan zijn, past die bij deze film juist perfect.
Dat blijkt al uit de fantastische opening, die vrijwel volledig met beelden en zonder dialoog wordt verteld. Pure visual storytelling. De volwassenen zien we grotendeels vanaf heuphoogte, waarbij rammelende sleutelbossen bijna symbolen van macht en bezit worden. Overal schijnen zaklampen door het donker, terwijl Spielberg meteen prachtig speelt met licht en beweging.
Een van de mooiste vondsten is het rood oplichtende hart van E.T. Wanneer hij door de struiken rent, kleurt zijn licht de bladeren voor hem rood. Even later bewegen de lichtbundels van de zaklampen synchroon omhoog, alsof ze de beweging van het ruimteschip alvast aankondigen voordat we het daadwerkelijk zien wegvliegen.
Dat spel met licht en donker loopt door de hele film. Overal zijn bewegende lichtbronnen, tegenlicht, mist en schaduwen. Het geeft E.T. een dromerige, bijna sprookjesachtige sfeer. Het maakt het ongeloofwaardige geloofwaardig en houdt de film tegelijkertijd heerlijk mysterieus. Ook het veelvuldige gebruik van groothoeklenzen draagt daaraan bij. Soms lijkt het bijna alsof je door een ruimtehelm naar de wereld kijkt.
Leuk zijn ook de vele knipogen naar andere films. Het hekwerk doet denken aan Invaders from Mars, Alligator wordt min of meer expliciet genoemd en natuurlijk duikt Yoda uit Star Wars even op. Zelfs de drie paukenslagen aan het einde deden mij denken aan 2001: A Space Odyssey.
Een van de sterkste kanten van de film is natuurlijk E.T. zelf. Het is eigenlijk een ronduit lelijk wezentje, zeker wanneer we hem voor het eerst goed te zien krijgen. Maar juist dat vreemde, gerimpelde figuurtje met zijn enorme ogen weet gedurende de film volledig je hart te veroveren. Daarbij helpt de fantastische score van John Williams natuurlijk enorm.
Ook slim is de manier waarop E.T. en Elliott steeds sterker met elkaar verbonden raken. E.T. spiegelt Elliott en uiteindelijk lijken ze zelfs elkaars gevoelens en lichamelijke ervaringen over te nemen. Als volwassene kun je daar allerlei verklaringen en psychologische mechanismen bij bedenken, maar toen ik jong was, was het vooral iets volkomen mysterieus. Juist daardoor werkte het zo goed.
Maar de show wordt wat mij betreft gestolen door Drew Barrymore. Ze is ontzettend schattig en voorziet bijna alles wat er gebeurt van heerlijk droog, vaak onbedoeld raak commentaar.
Na ongeveer anderhalf uur verandert de film behoorlijk van toon. Wanneer de wetenschappers in hun beschermende pakken het huis binnendringen, wordt alles plotseling donkerder en dreigender. Het luchtige familiedrama maakt tijdelijk plaats voor echte sciencefiction. De sprookjeswereld wordt letterlijk binnengevallen door de volwassen werkelijkheid.
En dan volgt dat laatste halfuur: pure feelgoodmagie, zoals eigenlijk alleen Spielberg dat voor elkaar kan krijgen.
Ik hou doorgaans helemaal niet zo van sentimentele films, maar E.T. is toch een van mijn favorieten. Misschien juist omdat Spielberg hier precies de juiste film heeft gevonden voor zijn meest sentimentele kant.
Ruim 44 jaar na dato weet E.T. me nog steeds te betoveren.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#47 – The Wizard of Oz
Na de wat knullige sepia-introductie op de boerderij gaat The Wizard of Oz los. Als Dorothy midden in de storm belandt, vliegen voor het raam de meest bizarre beelden voorbij. Mensen fietsen, rennen en roeien door de lucht. Vanaf dat moment is niets meer normaal en belanden we in een fantasiewereld met een hoofdletter F.
En dan opent Dorothy letterlijk de deur naar de kleurrijke wereld van het Land van Oz.
Zeker in 4K is het een wonder van kleur. De transfer ziet er werkelijk schitterend uit en de Technicolor-kleuren spatten van het doek.
Kleurenfilms waren in 1939 natuurlijk niets nieuws en musicals stonden al langer bekend om hun uitbundige decors, maar Munchkinland is toch wel een klasse apart. Zeker wanneer de Munchkins tevoorschijn komen. Uit werkelijk alle hoeken en gaten rennen ze het beeld in, de ene outfit nog kleurrijker en krankzinniger dan de andere.
Persoonlijk vind ik ze doodeng. Het zijn een soort fundamentalistische pretkabouters met niet de beste looks, maar o, wat zijn ze blij. En het zijn er ook nog eens ontzettend veel en ze zingen dan ook nog eens met hoge, vervormde stemmetjes. Het spul waar nachtmerries van gemaakt worden.
Gelukkig laten we de Munchkins snel achter ons en worden we getrakteerd op een aaneenschakeling van kleurrijke decors, prachtige shots, geweldige special effects en fantasievolle personages. Iedere keer als ik hem opnieuw zie, ben ik weer verbaasd over hoeveel plezier ik eraan beleef.
Het is toch een beetje de moeder aller moderne avonturenfilms. Zeker niet de eerste — The Thief of Bagdad was bijvoorbeeld al veertien jaar ouder — maar de invloed van The Wizard of Oz is nauwelijks te overschatten. De vormgeving, de fantasiewereld, de archetypische personages en het idee van een groep buitenbeentjes die samen op avontuur gaat: je ziet het allemaal terug in talloze films die daarna zijn gemaakt.
Zo blijkt de Wizard of Oz uiteindelijk gewoon een man behind the curtain. Misschien zit daar ook wel een deel van de populariteit van de film onder andere filmmakers in, die er veelvuldig uit citeren. Regisseurs zijn tenslotte zelf ook de personen achter het gordijn. Vanuit een afgeschermde plek creëren ze werelden vol fantasie.
Want uiteindelijk gaat The Wizard of Oz ook daarover: fantasie, geloof en de ontdekking dat je vaak al in je hebt wat je zo wanhopig ergens anders probeert te vinden.
Alternatieve titel: Once upon a Time in the West, 25 oktober, 13:47 uur
111 grootse en obscure meesterwerken
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#46 – Once Upon a Time in the West
De eerste keer dat ik Once Upon a Time in the West zag, was ik een puber. Samen met twee klasgenoten zag ik ’m in Luxor, wel meteen op het grote scherm dus. We vonden er weinig aan. De film was ontzettend traag.
Toen keek ik films nog vooral voor het verhaal en kreeg ik van de vorm niet zoveel mee. Tegenwoordig kijk ik daar anders naar. Want het is juist die vorm die Once Upon a Time in the West voor mij tot een van de beste westerns aller tijden maakt.
Dat begint al met die magistrale openingsscène. Daar is het vooral de audio die de show steelt. Alles wordt muziek: het krakende windmolentje, het zoemende insect, het druppelende water. En wanneer de trein uiteindelijk arriveert, klinkt hij als een levend wezen. Hijgend, puffend, met een kloppend hart. De trein wordt bijna een personage. Niet voor niets, want uiteindelijk gaat de hele film over de komst van het spoor.
Ook visueel is het van een haast Kubrickiaanse perfectie. Niet alleen de beroemde close-ups, maar werkelijk ieder shot is fantastisch gecomponeerd. En niemand is in staat om zo lang de tijd te nemen voor een standoff als Leone. Hij kan minutenlang ogenschijnlijk niets laten gebeuren en toch de spanning steeds verder opvoeren.
En wat een briljante keuze was het om Claudia Cardinale als Jill te casten. Een Southern belle op weg naar een tweede bestaan, maar met precies genoeg doorleefdheid in haar gezicht om die rol geloofwaardig te maken. Hetzelfde geldt natuurlijk voor Charles Bronson en Henry Fonda, twee iconische koppen.
Maar de grootste ster is uiteindelijk toch de muziek van Ennio Morricone. Die hemelse klanken tillen Once Upon a Time in the West naar een nog hoger niveau. Leone en Morricone lijken soms niet eens meer afzonderlijk te regisseren en componeren; beeld, geluid en muziek zijn volledig met elkaar versmolten. Het bizarre is dat ze ook samen in de schoolklas zaten.
Ook zonder muziek gebruikt Leone geluid fantastisch. Zoals bij de schietpartij buiten de saloon, waarbij we vrijwel niets van het vuurgevecht zien. We horen de schoten en zien alleen de reacties van de mensen binnen. Je krijgt de hele confrontatie mee zonder dat we iets te zien krijgen en het had niet spannender gekund.
Ondertussen vertelt de film een veel groter verhaal dan alleen dat van Harmonica, Frank en Jill. De komst van de trein betekent de komst van een nieuwe wereld en daarmee het einde van het Wilde Westen.
Dat wordt prachtig samengevat in de scènes tussen Frank en Morton aan boord van de trein. Daar wordt langzaam duidelijk dat geld het nieuwe pistool is. Het geweld van het Wilde Westen wordt ingeruild voor de dodelijkere kilheid van geld, macht en zakendoen.
Ook mooi hoe Jill ontdekt wat het plan van haar vermoorde man was, hoe ze gechanteerd, misbruikt en bedreigd wordt, maar het uiteindelijk zo weet uit te spelen dat ze overwint en aan de basis van de toekomst staat. Ergens tussen al het mannelijk geweld is het een juist feministische western.
En dan dat meesterlijke einde.
Voor het eerst viel me op hoe ongelooflijk mooi dat allerlaatste shot eigenlijk is. De trein arriveert, de arbeiders stromen toe, Jill brengt ze water en in de verte trekt Harmonica naar het westen, terwijl de modernisering hem op de hielen zit.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#45 – The Descent
The Descent is echt een van de allerbeste horrorfilms ooit gemaakt.
Het begint al met die heftige openingsscène en vanaf dat moment hangt er constant een donkere sluier over de film. Zelfs de zes stoere vrouwen kunnen dat gevoel van onbehagen niet doorbreken. Je weet eigenlijk vanaf het begin dat dit geen fijn avontuur gaat worden.
Eenmaal in de grot wordt de film zo ontzettend claustrofobisch dat ik al bijna achter de bank kruip. Nauwe doorgangen, totale duisternis en het besef dat er honderden meters rots boven je hoofd zitten. Brrr….. En dan moet de echte pret nog beginnen.
Op mijn leeftijd word je niet snel meer bang van films, maar The Descent jaagt mij keer op keer de stuipen op het lijf. De setting is fantastisch en de film is ontzettend goed en overtuigend gemaakt. De grot voelt smerig, nat en vooral levensecht.
De 4K is hierbij echt een aanrader. Zwartlevels, contrast en kleur spelen een enorme rol in een film die zich grotendeels in het donker afspeelt, en de UHD Blu-ray ziet er spectaculair goed uit. Vooral het diepe zwart en de verschillende lichtbronnen maken de grot nog dreigender. En wat gaat het uiteindelijk gruwelijk los op het eind..
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#44 – The Toxic Avenger
TA in 4K.
Nee, het MCU kan mij niet boeien. Geef mij maar Tromaville!
The Toxic Avenger is ook ruim veertig jaar na dato nog steeds mijn favoriete superheld en dit eerste deel mijn favoriete superheldenfilm.
De film is heerlijk politiek incorrect en schaamteloos smakeloos, maar wees ons ondertussen wel als een van de eerste films op de gevolgen van milieuvervuiling, pestgedrag en nam de fitness hype van toen op de hak.
De hoogtepunten zijn de vele brute moorden en vooral de heerlijk foute manier waarop daarop wordt gereageerd. De roadkill van de fietser is inmiddels een klassieker, maar wordt wat mij betreft nog overtroffen door de compleet ontspoorde overval op de snackbar. Troma op zijn best, geweld dat zo buitensporig is dat je niet weet of je geschokt moet zijn of keihard moet lachen. Vooral dat laatste dus.
Heerlijk fout, hilarisch, anarchistisch en zelfs na ruim veertig jaar nog verrassend schokkend en vermakelijk.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#43 – Post Tenebras Lux
De film opent met een magische scene op een drassig voetbalveld tussen de Mexicaanse bergen. Een klein meisje loopt tussen spelende koeien, rennende honden en galopperende paarden. De natuur is tegelijkertijd overweldigend en sereen. Langzaam valt de duisternis in en begint het in de verte te onweren. Het beeld is aan de randen vervormd en verdubbeld, alsof we naar een vage herinnering kijken.
Vervolgens maken we kennis met een kleine Mexicaanse gemeenschap waar de meeste mensen kleurrijke bijnamen dragen, zoals Seven, R2D2 en The Turtle. Bijna iedereen lijkt ondertussen tegen zijn eigen demonen te vechten. Alcohol, seks, drugs, geweld en frustratie zijn nooit ver weg.
Centraal staan landeigenaar Juan, zijn vrouw Natalia en hun twee kinderen. Carlos Reygadas vertelt alles fragmentarisch en bijna documentair. Scènes lijken soms nauwelijks met elkaar verbonden en verleden, heden, dromen en herinneringen lopen zonder waarschuwing door elkaar heen. Als kijker leer je zo langzaam de personages en hun gemeenschap kennen.
Het is vooral Reygadas’ stijl en unieke blik die van Post Tenebras Lux zo’n fascinerend kijkspel maken. Beelden zijn vervormd, geluiden worden uit hun natuurlijke verband getrokken en soms overdreven hard weergegeven. Daardoor krijgt zelfs iets alledaags iets vreemds en onheilspellends en hangt over de hele film een dromerige, surrealistische sfeer.
Ondertussen smeet Reygadas met bizarre, prachtige, gewelddadige en soms ontroerende scènes een totaalbeeld van een gedesillusioneerde samenleving.
Het is geen film die een afgekaderd verhaal vertelt. Het is meer een verzameling indrukken, gevoelens en herinneringen, maar ik vind het heerlijk om ernaar te kijken.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#42 – Drive
Ik hou van zwijgende personages. Film is tenslotte in de eerste plaats een beeldverhaal en beelden zeggen soms meer dan duizend woorden. Ryan Goslings Driver is daar het perfecte voorbeeld van. Hij zegt nauwelijks iets, maar je weet voortdurend wat er in hem omgaat.
Drive moet het dan ook niet hebben van een ingewikkeld verhaal, maar van stijl, sfeer en suggestie. Dat wordt meteen duidelijk in de fantastische openingsscene. Een overval verloopt niet volgens plan, maar de Driver blijft kalm en schut zo een helikopter en een aantal politieauto’s van zich af. Niet door zo hard mogelijk te rijden, maar juist door berekend te rijden.
En dan is er natuurlijk die soundtrack. Een van de fijnste van deze eeuw, met die heerlijke elektronische songs en de iconische electirnusche score van Cliff Martinez. Samen zetten ze de toon voor een romantische misdaadfilm waarin de Driver zich opwerpt als een soort beschermengel voor zijn buurvrouw, een charmante Carey Mulligan en haar zoontje. Opvallend genoeg lijkt hij bijna meer geïnteresseerd in het jongetje dan in haar. De relatie blijft platonisch. Alsof hij op een missie is, het beschermen van een jeugd die hij zelf nooit heeft gehad.
Gaandeweg kun je je zelfs afvragen of de Driver wel helemaal menselijk bedoeld is. Zijn bijna totale onbaatzuchtigheid, het onpersoonlijke masker en zijn bovenmenselijke zelfbeheersing, zowel in stilte als tijdens zijn geweldsuitbartsingen, geven hem iets mythisch. Een archetype, beschermengel en wraakengel tegelijk.
Refn speelt daar ook visueel mee. Het krachtigste voorbeeld is het shot waarin een werklamp als een halo boven het hoofd van de Driver hangt. En dan natuurlijk dat prachtige, ambivalente einde.
Juist die dubbele laag, gecombineerd met de stijlvolle regie van Refn, de prachtige cinematografie en de muziek, maakt Drive voor mij tot een van de beste films van deze eeuw.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#41 – The Thin Red Line
The Thin Red Line opent met een paradijselijke setting. Het vredige leven op een eiland in de Stille Oceaan, met daaroverheen de prachtige muziek van Hans Zimmer en de eerste filosofische bespiegelingen in voice-over. Dat zal niet voor iedereen zijn, maar ik hou er wel van. Die diepere gedachten over het bestaan intrigeren me. Vooral de centrale vraag van de film: waarom lijken er aan alles altijd twee kanten te zitten?
Dat is waar Terrence Malick gedurende drie uur voortdurend mee speelt. Het vredige eilandleven tegenover de vernietigende oorlog op Guadalcanal. De strijd om de overwinning tegenover de strijd om je manschappen in leven te houden. Pacifisme tegenover oorlog. Schoonheid tegenover vernietiging. Hoop tegenover wanhoop.
Het maakt The Thin Red Line misschien wel de meest poëtische oorlogsfilm ooit gemaakt. Maar centraal in al die poëzie zit ook een van de meest indrukwekkende oorlogsscenes ooit gefilmd. De bestorming van de heuvel duurt ruim een uur en is waanzinnig spannend, chaotisch en realistisch.
Die tweestrijd krijgt ook een gezicht in Sean Penn en Jim Caviezel, die twee vrijwel tegenovergestelde wereldbeelden vertegenwoordigen. Penn is teleurgesteld in de mens en heeft iedere illusie verloren. Caviezel blijft overal hoop in zien.
Volgens de introductie op de Blu-ray moet je The Thin Red Line vooral hard zetten. Dat werkt. Het voortdurende lage gebrom van motoren en oorlogsmachines ligt als een dreiging onder de film en draagt enorm bij aan de spanning.
Prachtig is ook de ongemakkelijke verhouding tussen kolonel Tall en generaal Quintard, gespeeld door Nick Nolte en John Travolta. De laatste voortdurend op zijn hoede, de eerste verbeten en gefrustreerd. Twee mannen die elkaar voor geen meter vertrouwen, maar wel van elkaar afhankelijk zijn.
Daarna schakelt Malick naar de manschappen in het ruim van het schip. Jonge jongens, allemaal met hun eigen verhaal, zonder enig idee wat hun te wachten staat en ieder op zijn eigen manier omgaand met de spanning. De stilte voor de storm.
En dan volgt de landing. Malick bereikt bijna dezelfde spanning als Spielberg in Saving Private Ryan, maar uiteindelijk grbeurt precies het tegenovergestelde. Er wordt geen schot gelost. De landing verloopt zonder slag of stoot. Het versterk ook de tegenstelling tussen het verwachte oorlogsgeweld en de idyllische schoonheid van de natuur.
Hier valt ook op hoeveel bekende acteurs aan de film meedoen. Soms maar heel even, bijna als edelfigurant. Een leuke anekdote is dat Adrien Brody, die dacht dat hij een van de hoofdrollen speelde en er bij de première achter kwam dat vrijwel zijn complete rol uit de film was verdwenen. Het zegt veel over Malicks improviserende manier van werken.
Het lijkt soms zelfs alsof Malick inspiratie heeft gehaald uit Bondarchuks War and Peace. Ook hier is de natuur een machtige, tijdloze observator van de menselijke waanzin. Ook hier zijn er de filosofische voice-overs en de afwisseling tussen gigantisch spektakel en piepkleine menselijke momenten.
Tijdens de tocht over het eiland ontvouwt alles zich aanvankelijk bijna in stilte. Er zijn nauwelijks oorlogshandelingen, maar toch worden we geconfronteerd met twee slachtoffers. Soldaten die in stukken zijn gescheurd bij het plaatsen van explosieven. Malick maakt er geen heroïsch schouwspel van. Hij toont enkel de gevolgen.
Ook tijdens de bestorming van de heuvel blijft Malick die chaos afwisselen met verstilling. Onder de grootsheid van het strijdgewoel vinden voortdurend kleine persoonlijke drama’s plaats. Een van de pijnlijkste momenten is de dood van Woody Harrelson. Echt hartverscheurend.
Het is juist in deze verstilde scenes dat The Thin Red Line zich onderscheidt van vrijwel iedere andere oorlogsfilm. De bestorming van de heuvel is een lange aaneenschakeling van dood, angst en verwarring. Niets wordt hier als heldhaftig voorgesteld. Het gaat niet om heldendom. Het gaat om overleven.Het is vooral de angst die regeet.
En in het midden daarvan zet Nick Nolte misschien wel de beste rol uit zijn carrière neer. Zijn kolonel Tall is een ijzervreter, maar tegelijkertijd een man die gevangen zit tussen de bevelen van zijn generaal, zijn eigen ambitie en de weigering van zijn kapitein om manschappen zinloos de dood in te sturen.
Dan is er nog de waanzinnige fotografie van John Toll. The Thin Red Line is een van de mooiste films die ik ken. De camerabewegingen, de montage, het licht, het gras dat in de wind beweegt terwijl mensen elkaar afslachten. Nog voordat Emmanuel Lubezki van die dwalende camera een handelsmerk van Malicks latere films maakte, deed Toll het hier alemaal voor..
En wanneer de Japanners uiteindelijk zijn verslagen, blijken zij nog uitgemergelder en getraumatiseerder dan de Amerikanen. Malick blijft uitgebreid bij hun lijden stilstaan. De vijand blijkt uiteindelijk net zo goed slachtoffer.
Hans Zimmer levert ondertussen wat mij betreft met afstand zijn beste score. Vooral de variatie is fantastisch. Van de gezangen van de eilandbewoners tot de slepende orkestrale muziek en de onderliggende ritmes tijdens de bestorming van de heuvel en de aftermath: ieder thema is raak.
En steeds weer die tegenstellingen. De trauma’s van de soldaten tegenover de kille afstandelijkheid van de hoogste officieren, die ver van het daadwerkelijke oorlogsgeweld blijven. De overwinning tegenover het gevoel dat er helemaal niets gewonnen is. Het paradijs tegenover het bloedvergieten,
Door voortdurend bij al die verschillende kanten stil te staan, maakt Malick een bewust verwarrende oorlogsfilm. Een film die tegelijkertijd prachtig en afgrijselijk is. Een oorlog die gewonnen wordt, maar nergens als een overwinning voelt. Het zijn de verliezen die beklijven.
The Thin Red Line voor mij een van de allerbeste oorlogsfilms ooit. Een majestueuze film die een vaste plek in mijn top 10 heeft.
Alternatieve titel: John Carpenter's Escape from New York, 22 oktober, 20:10 uur
111 grootse en obscure meesterwerken
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#40 – Escape from New York
Escape from New York heeft misschien wel een van de sterkste uitgangspunten ooit. Heel Manhattan is veranderd in één gigantische gevangenis. Tegenwoordig klinkt dat misschien als een krankzinnig idee, maar eind jaren zeventig waren grote delen van Manhattan een no go-zone, waardoor het toekomstbeeld van John Carpenter helemaal niet zo gek was.
En dan is er natuurlijk Snake Plissken. Kurt Russell met ooglap en permanente desinteresse: een gedesillusioneerde oorlogsheld en antiheld die na een mislukte bankoverval zelf veroordeeld is. Hij krijgt een unieke kans de president te redden. Die president kan Snake geen reet schelen, maar de beloofde vrijheid spreekt hem wel aan.
Voor het decor hadden Carpenter en production designer Joe Alves een ongelooflijke meevaller. In East St. Louis vonden ze complete stadsblokken die door brand waren verwoest. Met relatief weinig middelen konden ze zo een overtuigend verlaten Manhattan creëren, compleet met het wrak van het neergestorte vliegtuig. James Cameron werkte ook mee en verzorgde matte paintings die de skyline van Manhattan verder vormgaven.
Tel daarbij een fantastische cast op met Lee Van Cleef, Adrienne Barbeau, Donald Pleasence, Harry Dean Stanton, Ernest Borgnine en natuurlijk Isaac Hayes als The Duke of New York, een geweldige bad guy. De sfeervolle cinematografie van Dean Cundey, de heerlijk droge regie van Carpenter en vooral die geweldige pulserende synthesizerscore van Carpenter en Alan Howarth maken het af.
Het resultaat is ruim 90 minuten pure sfeer: donker, nihilistisch, cool en ontzettend vermakelijk. Escape from New York is misschien wel een van de films die ik het vaakst heb gezien. En iedere keer vind ik het weer heerlijk.
Een geweldig meesterwerk op de grens van de jaren 70 en 80. Gritty en entertaining!
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#39 – To Live and Die in L.A.
In de jaren zeventig maakte William Friedkin met The French Connection misschien wel de beste politiefilm van dat decennium. Tien jaar later flikte hij het gewoon nog een keer.
Ditmaal heeft hij de claustrofobische, grauwe straten van New York ingeruild voor de uitgestrekte vlaktes, felle kleuren en zonovergoten wereld van Los Angeles. De agenten zijn echter net zulke klootzakken.
Willem Dafoe is om van te smullen als bad guy en de openingsscène met de geldpers is geweldig.
To Live and Die in L.A. is ook nog een tandje nihilistischer dan The French Connection. Alles ademt cynisme en moreel verval, terwijl de heerlijke eighties-soundtrack van Wang Chung en de fantastische cinematografie van Robby Müller de film juist een ontzettend stijlvolle en kleurrijke uitstraling geven.
En dan die autoachtervolging. Die uit The French Connection mag dan de beroemdste zijn, maar die uit To Live and Die in L.A. vind ik nog beter. Niemand brengt dit soort scènes met zoveel intensiteit in beeld als Friedkin.
En zo leverde hij ook in de jaren tachtig weer een geweldig meesterwerk af.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#38 – The Fly
Met The Fly brak David Cronenberg kortstondig door naar de mainstream. De film gaf een enorme boost aan de carrière van Jeff Goldblum, die zijn rol als hyperintelligente, wat neurotische wetenschapper later nog vele malen zou herhalen, en Geena Davis, die met haar grote ogen perfect gecast is als de empathische journaliste die langzaam moet aanzien hoe de man op wie ze verliefd wordt voor haar ogen uit elkaar valt.
The Fly mag dan een remake zijn, het is op en top Cronenberg: een intelligent script, sobere architectuur, sterk acteerwerk en natuurlijk body horror. De special make-upeffecten van Chris Walas behoren nog altijd tot de beste ooit gemaakt en zijn zelfs veertig jaar later nauwelijks aangetast door de tand des tijds. Maar de echte kracht van de film zit voor mij niet alleen in de fysieke transformatie.
Even indrukwekkend is hoe Brundle langzaam ook mentaal in een vlieg verandert. Goldblum speelt niet alleen iemand wiens lichaam uiteenvalt, maar iemand die steeds minder menselijk gaat denken en bewegen. Zijn houding, mimiek, motoriek en uiteindelijk zijn hele persoonlijkheid veranderen mee.
Het hele verhaal wordt bijzonder effectief in anderhalf uur verteld en kent een reeks fantastische scènes: de baviaan, het armworstelen, de gymnastiek, de eetles en natuurlijk de nachtmerrie. En dan die geweldige, gruwelijke en ontroerende finale.
Maar ook de muziek van Howards Shore moet genoemd worden. Iemand die voor al Cronenberg’s films de muziek verzorgde, maar altijd met iets totaal anders voor de dag kwam. Hier is het een prachtige klassieke score die de emotie van het verhaal versterkt.
Ook John Getz is perfect gecast als de vreselijke ex en editor. Een personage waar je het grootste deel van de film een hekel hebt, maar met wie je tegen het einde onverwacht toch meeleeft.
Want hoezeer The Fly ook een aaneenschakeling is van fantastische gore en groteske transformaties, uiteindelijk is het vooral de tragiek van Seth Brundle die blijft hangen. Hij beseft wat er met hem gebeurt, probeert het aanvankelijk nog te rationaliseren en moet vervolgens machteloos toezien hoe zijn menselijkheid verdwijnt.
Een hoogtepunt uit het oeuvre van Cronenberg én van de jaren 80-horror.
Alternatieve titel: War and Peace, 18 oktober, 21:44 uur
111 grootse en obscure meesterwerken
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#37 – War and Peace
Ik had War and Peace om twee redenen op de shortlist voor mijn 111 favoriete films gezet. Enerzijds als stok achter de deur om hem eindelijk eens te herzien, anderzijds omdat ik oprecht hoopte dat hij uiteindelijk in de lijst zou belanden.
Ik had de film één keer eerder gezien, in de bioscoop. Een voorstelling die vrijwel een hele dag in beslag nam en die toen diepe indruk maakte. Daar hoopte ik opnieuw op. Maar Russische cinema heeft voor mij ook altijd iets moeilijks. Ritme, tempo en taal zijn allemaal net anders dan ik gewend ben. Dat maakt het uitdagend, maar tegelijkertijd juist verrijkend.
De film opent met een camera die langzaam opstijgt en zich losmaakt van het vredige Russische landschap. Daarna belanden we op een avond van de Moskouse adel die bijna iets weg heeft van een wassenbeeldenmuseum. Ingetogen omgangsvormen, statige composities en beheerste camerabewegingen, terwijl de voor- en tegenstanders van Napoleon en de oorlog hun standpunten uitwisselen.
Het volgende feest is het totale tegenovergestelde: bezwete gezichten, drankgelag, chaos, dynamisch camerawerk en zelfs een drinkende bruine beer.
De toon is gezet. War and Peace is op vrijwel ieder niveau een film van tegenstellingen.
Op beide feesten ontmoeten we Pierre, misschien wel de hoofdpersoon van het verhaal. Alleen gedraagt hij zich zelden als een traditionele protagonist. Pierre kijkt. Pierre twijfelt. Hij laat zich meeslepen, neemt voortdurend verkeerde beslissingen en lijkt soms eerder toeschouwer en lijdend voorwerp dan de held van zijn eigen leven.
Na ruim een uur verplaatst de camera zich richting het slagveld. De opbouw is fantastisch en wat volgt is het soort oorlogsspektakel waarvoor War and Peace beroemd is geworden. Maar het zijn juist Tolstojs bespiegelingen over het soldatenbestaan die deze scènes zo krachtig maken. Tegenover de haast versteende schoonheid van de Moskouse adel staat de totale willekeur van de oorlog.
Een van de vreemdste en mooiste beelden komt aan het einde van het eerste deel. Terwijl de veldslag verloren gaat, rennen steeds meer paarden zonder berijders over het slagveld. Een even eenvoudig als huiveringwekkend beeld van een leger dat uiteenvalt.
En de film barst van zulke momenten.
Natuurlijk zijn er de gigantische oorlogsscènes, met duizenden figuranten in kostuum, paarden, geweren, rook en explosies, gefilmd vanuit de lucht en vanaf de grond. Maar dan is er in het tweede deel ineens die schitterende balscène, vol spiegels, onscherpte en bijna tastbare sfeer. Of die scène met de boom. De natuur staat voortdurend tegenover de menselijke beslommeringen: onverstoorbaar, cyclisch en tijdloos. Niet voor niets zien we lente, zomer, herfst en winter meerdere keren voorbijtrekken.
Ik ken nauwelijks een film die natuurlijk licht mooier gebruikt. Ochtendmist, laagstaande zon, kaarslicht, sneeuw, rook. Zelfs Barry Lyndon heeft het nakijken.
Het tweede deel draait grotendeels om het volwassen worden van Natasha. Inhoudelijk vond ik dat aanvankelijk misschien wat minder interessant, maar visueel en qua sfeer is het mogelijk het mooiste deel van de hele film. Sommige scènes zijn simpelweg betoverend. Uiteindelijk valt dit verhaal goed op zijn plek. Het leven bestaat misschien wel meer uit kleine innerlijke emoties dan uit grote gebeurtenissen.
In het derde deel valt de oorlog definitief Rusland binnen. Van balzalen en dorpspleinen tot slagvelden: overal begint de chaos binnen te dringen. Alleen bij de adel blijft uiterlijk alles beheerst, al is de angst inmiddels voelbaar.
En dan de slag bij Borodino…
De voorbereidingen alleen al zijn verbijsterend. Duizenden figuranten verspreid over een gebied dat zich kilometers lijkt uit te strekken. Vervolgens krijgen we geen overzichtelijke militaire actiescène, maar een bijna poëtische verbeelding van oorlog: rook, vuur, explosies, dood, verderf, massascènes, angst, woede en volledig losgeslagen mannen.
Ook na ruim zestig jaar ken ik geen film die de waanzin van oorlog zo groots, meeslepend en tegelijkertijd zo waarachtig heeft verbeeld.
Alleen dit derde deel zou al voldoende zijn om War and Peace een plek tussen mijn 111 grootse en obscure meesterwerken te geven. En dan moet het bijna even indrukwekkende vierde deel nog komen.
Moskou wordt verlaten. Napoleon neemt een stad in die vol staat met paleizen en schatten, maar waar nauwelijks nog mensen zijn. Een surrealistische overwinning op een verlaten stad, met geen eer als prijs, maar enkel kille stenen en kunst die zich niet laat meenemen.
En dan de brand van Moskou.
Ik heb er bijna geen woorden voor. Het voelt als een inferno. Ook filmisch is het van het allerhoogste niveau: technisch verbluffend, visueel overweldigend en tegelijkertijd vol poëtische kracht. Het is werkelijk bizar dat dit ooit zo is gemaakt.
Maar onder al dat spektakel zit iets veel eenvoudigers.
Mensen willen betekenis geven aan geschiedenis. Generaals denken dat ze haar sturen. Aristocraten discussiëren erover. Soldaten proberen haar te overleven. Pierre probeert haar te begrijpen. Maar ondertussen trekken de seizoenen voorbij, groeien bomen, worden mensen verliefd, raken ze elkaar kwijt en vinden ze elkaar soms weer terug.
Pierre kijkt ernaar, begrijpt het vaak maar half en laat het gebeuren.
War and Peace is in de meest letterlijke betekenis van het woord waarschijnlijk een van de grootste meesterwerken die ooit zijn gemaakt. De schaal is nauwelijks te bevatten. Dat een film van deze omvang, schoonheid en ambitie tegenwoordig relatief obscuur is, is bijna schandalig.
En misschien is het mooiste uiteindelijk nog wel de boodschap die na zeven uur vol oorlog en vrede, liefde en dood, schoonheid en vernietiging overblijft:
Wij zijn niet gemaakt voor oorlog. We zijn gemaakt voor vrede, voor liefde en om van het leven te genieten.
Na zeven uur vol tegenstellingen heeft War and Peace me daarvan meer dan overtuigd.
Alternatieve titel: Soldier of Orange, 17 oktober, 19:54 uur
111 grootse en obscure meesterwerken
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#36 – Soldaat van Oranje
Lang voordat Woody Allen en Forrest Gump ermee aan de haal gingen, plaatste Paul Verhoeven Rutger Hauer al in historische beelden, alsof hij daadwerkelijk naast koningin Wilhelmina stond toen zij terugkeerde naar Nederland.
Soldaat van Oranje is natuurlijk een epische vertelling over het Nederlandse verzet, Engelandvaarders en het Englandspiel, maar Verhoeven maakt er geen traditioneel heldenepos van. Zijn oorlog is spannend en avontuurlijk, maar tegelijkertijd chaotisch, rauw en soms behoorlijk knullig. Heldendom blijkt regelmatig vooral een kwestie van toeval.
Ondanks het relatief beperkte budget is de film opvallend energiek en dynamisch geregisseerd. Hier zie je eigenlijk alles al wat Verhoeven later internationaal zo bijzonder zou maken: technisch vakmanschap, een rauwe en realistische kijk op de wereld en dat heerlijke sardonische gevoel voor humor.
Ook de muziek van Rogier van Otterloo is fantastisch, met die geweldige hoornsectie. Mooi detail is de dreigende muziek waarmee de nazi’s worden geïntroduceerd, die opvallend veel weg heeft van Jaws.
En dan zit er op de dvd ook nog gewoon een pauze in de film. Kennelijk was die bewust door Verhoeven ingepland om de film een episch karakter mee te geven, want meestal had je die enkel bij films die nog veel langer duurden.
Ik had Soldaat van Oranje zeker tien jaar niet gezien en was eigenlijk verrast door hoe ontzettend goed hij nog steeds is. Vooral het laatste half uur is erg spannend..
Volgend jaar is het vijftig jaar geleden dat de film uitkwam. Hoog tijd dus dat de erven van Houwer eindelijk eens voor een fatsoenlijke 4K-uitgave zorgen.
Want na bijna vijftig jaar is dit wat mij betreft nog altijd de beste Nederlandse speelfilm aller tijden.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#35 – Goodfellas
Met Goodfellas perfectioneerde Martin Scorsese niet alleen de stijl die hij al had ingezet met Mean Streets, hij zette ook de toon voor een hele generatie misdaadfilms en biopics die zou volgen.
De razendsnelle montage, voice-over, freeze frames, lange tracking shots en opzwepende popnummers zorgen voor een heerlijke flow. Scorsese jaagt door het verhaal heen zonder dat de film ooit gehaast aanvoelt. Goodfellas is een aaneenschakeling van geweldige scenes, fantastische personages en briljante filmische vondsten.
Liotta, De Niro en Pesci zijn alle drie in topvorm. Vooral Pesci is angstaanjagend omdat zijn personage het ene moment ontzettend grappig kan zijn en een paar seconden later volkomen onvoorspelbaar en gewelddadig. Het geweld komt daardoor hard aan. Scorsese romantiseert de maffia eerst bijna, om vervolgens steeds duidelijker te laten zien hoe paranoïde, gewelddadig en zelfdestructief deze wereld eigenlijk is.
Tegelijkertijd schetst Goodfellas een fantastisch tijdsbeeld. Een speciale shout-out voor de art direction, want man, wat hadden we in de jaren zeventig ontiegelijk lelijke interieurs.
Een heerlijke film die eigenlijk nooit gaat vervelen.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#32 – Commando
Ik heb even getwijfeld of ik Commando wel in deze lijst moest opnemen. Maar waarom eigenlijk niet? Ik vind dit oprecht een briljante komedie.
Ik ken nauwelijks een film met zoveel geweldige oneliners. Arnold Schwarzenegger heeft er bijna iedere scène wel eentje en zijn komische timing is geniaal. De film weet volgens mij ook precies hoe absurd zijn personage is en maakt daar maximaal gebruik van.
Maar ook de actie is geweldig. Vaak is het bijna fysieke komedie, waarbij Arnolds enorme postuur natuurlijk goud waard is. Hij tilt mensen op, gooit ze door de lucht, rukt telefooncellen uit elkaar en loopt met een compleet arsenaal aan wapens rond alsof het de normaalste zaak van de wereld is.
Het verhaal is heerlijk simpel: zijn dochter wordt ontvoerd en Arnold moet haar terughalen. Onder de vlotte regie van Mark L. Lester krijgt hij vervolgens anderhalf uur de tijd om alle boeven op te ruimen. Meer heeft de film ook helemaal niet nodig.
Ook de cast is heerlijk. Rae Dawn Chong zorgt voor een leuke tegenhanger, Vernon Wells gaat als Bennett volledig over de top en Dan Hedaya is precies het soort schurk dat bij deze film past.
Wat me bij deze kijkbeurt ook opviel, zijn de explosies tijdens de finale. In de jaren tachtig vond ik die ontploffende barakken soms een beetje knullig ogen. Anno 2026 denk ik daar heel anders over. Juist omdat er daadwerkelijk dingen worden opgeblazen, hebben die explosies een fysieke impact die met kop en schouders boven veel artificiële CGI-explosies uitsteekt.
Is Commando een goede film? Misschien niet. Maar als anderhalf uur pure, ongegeneerde actiekomedie is hij bijna perfect.
Ongelooflijk geestig, enorm entertainend en inmiddels toch echt een van mijn favorieten.
Alternatieve titel: C'era una Volta in America, 11 oktober, 14:49 uur
111 grootse en obscure meesterwerken
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#31 - Once Upon a Time in America
Het was alweer acht jaar geleden dat ik Once Upon a Time in America voor het laatst zag. Dit keer heb ik de nieuwe Italiaanse 4K bekeken. De transfer is prachtig: iets koeler en grijzer dan ik me herinnerde, maar dat past eigenlijk perfect bij de melancholische sfeer van de film.
Wat me vooral opnieuw opviel, is hoe geweldig Sergio Leone met beelden vertelt. In het eerste halfuur wordt nauwelijks gesproken. Hij heeft vrijwel geen dialoog nodig. Blikken, geluiden, locaties, voorwerpen en Morricones muziek vertellen het verhaal.
Het helpt overigens wel als je de film al kent, want anders val je volledig in het diepe. Once Upon a Time in America beslaat verschillende periodes uit het leven van Noodles en zijn vrienden en springt voortdurend heen en weer in de tijd. Verleden, heden en herinnering beginnen langzaam door elkaar te lopen.
En juist daarin zit voor mij een groot deel van de magie van de film. Een klok wordt weer opgewonden, een deur gaat open en Leone laat ons letterlijk door een kijkgat naar het verleden kijken.
De episode met de jonge gangsters vind ik toch de sterkste. De fotografie van Tonino Delli Colli en het production design zijn fenomenaal. Bijna ieder beeld zit vol details: warme kleuren, donkere interieurs, rook, tegenlicht en gigantische decors. Het New York van Leone voelt tegelijkertijd echt en als een herinnering aan een wereld die nooit helemaal zo heeft bestaan. Ook de jonge Jennifer Connelly is een plaatje.
En dan de muziek van Morricone. Die is niet zomaar begeleiding, maar onderdeel van de emotionele structuur van de film. De muziek was vooraf opgenomen en werd op de set gebruikt om de toon te zetten. Het helpt de film enorm.
Once Upon a Time in America is een prachtig verhaal over vriendschap, liefde, schuld, verraad en het verstrijken van de tijd. Elke periode is prachtig vormgegeven, met een geweldige ontknoping.
Ik heb me voorgenomen mijn 111 favoriete films te herzien. De volgorde is random.
#24 – The Evil Dead
Sommige films moet je onder de juiste omstandigheden zien.
De eerste keer dat ik The Evil Dead zag, was op een zonovergoten middag waarbij de halve woonkamer in de beeldbuis van de televisie weerspiegelde. In die omstandigheden werkte de film voor geen meter.
En ik stond daarin niet alleen. De Speelfilmencyclopedie gaf de film in de eerste editie slechts een halve ster en omschreef hem als amateuristisch gepruts.
Later zag ik hem opnieuw, ditmaal tijdens een nachtelijke filmmarathon. En ineens werkte alles.
De film was doodeng. De demonen waren stuk voor stuk geweldig creepy en de combinatie van special effects, geluid en schrikeffecten werkte perfect. Het was alsof ik naar een compleet andere film zat te kijken.
Grappig genoeg ging ook de Speelfilmencyclopedie later overstag. In een volgende editie werd The Evil Dead ineens omschreven als een meesterlijke achtbaanrit en werden vooral het innovatieve camerawerk, de sterke montage en het hallucinerende geluidsdesign geroemd. Ditmaal kreeg de film 4,5*.
En het zijn precies die elementen waardoor de film nog steeds zo goed werkt. Sam Raimi’s camera raast door het bos, duikt over de grond en lijkt soms zelf een personage te worden. De montage is razendsnel, het geluid hallucinant en de praktische effecten zijn nog steeds goor en uniek.
En vooral: er wordt nauwelijks tijd verspild. Geen uitgebreide karakterontwikkeling of ellenlange introductie. Een groep jongeren, een afgelegen hut, een kwaadaardige kracht en gaan….
The Evil Dead blijft een heerlijk efficiënte horrorachtbaan die ruim veertig jaar later nog steeds overtuigt.
Maar probeer je eens voor te stellen hoe dit in 1981 moet hebben gevoeld, als je m tenminste onder de juiste omstandigheden zag.
