The Stanford Prison Experiment (2015)

Klucht van een klucht. Inmiddels weten we dat het Stanford-experiment een vooropgezet zooitje is geweest. Allemaal bekokstoofd door een publiciteitsgeile wetenschapper. Eeuwig zonde dat hieraan zoveel autoriteit is ontleend. Deze verfilming is dan ook verre van een realistische weergave van wat zich daadwerkelijk 50 jaar geleden heeft afgespeeld.

20 jaar geleden is het experiment nog eens dunnetjes overgedaan, maar dan goed. Zonder instructies en bemoeienis van wetenschappers. Het resultaat? Een theekransje waar 'bewakers' en 'gevangenen' een week lang gezellig zitten te keuvelen. Het grappige is dat het allemaal werd uitgezonden op de BBC, dat hier een opzienbarend reality-programma van wilde maken. Miljoenen kijkers zaten voor de eerste aflevering gespannen voor de buis, want het beloofde een groot sadistisch spektakel te worden. Na een paar afleveringen werd het van de buis gehaald, want naar deze saaie rompslomp keek geen hond meer. Heerlijk!

Ah, je hebt dat matige boek van Rutger Bergman ook gelezen! Het is wel zo dat dít inderdaad niets met realisme te maken heeft. Net als reality TV niets met het werkelijke leven te maken heeft. Op de achtergrond worden mensen geïnstrueerd wat te doen om het spannend te houden. Dat gebeurde dus ook in Stanford.

aeverhoog, wat is je punt nou?

En waarom? De film pretendeert een realistische weergave te zijn van een invloedrijk wetenschappelijk project. Mag het daar dan ook op afgerekend worden?

Met name in het eerste deel van de film gebeurt er weinig opzienbarends en vond ik het nogal saai. Dat trekt later bij, als de excessen worden getoond. Halverwege de film zit een scene waarin een toevallig binnenlopende collega van dr. Zimbardo vraagt hoe het eigenlijk zit met de onafhankelijke variabele in het onderzoek. Zimbardo reageert geïrriteerd en geeft geen antwoord. Maar de vraag is cruciaal en dit gegeven had wat mij betreft wel wat beter uitgewerkt mogen worden. Zeker omdat veel later is gebleken dat dit hele experiment behoorlijk gemanipuleerd is door dr. Zimbardo. Afijn, stof tot nadenken geeft het allemaal wel en er wordt ook aardig geacteerd, daarom toch nog 3 sterretjes.

Goed.

Opvallend goed zelfs. Na het zien van The Experiment , dat een remake was, had ik weinig vertrouwen in een schijnbaar nog wat tammere versie. Maar dat doet het hem hier juist beter. Minder geweld, meer psychologie en dat komt een film zoals deze behoorlijk ten goede. Het ziet er een stuk beter uit zo.

De Duitse versie moet ik nog steeds zien, maar tot nu toe bevallen dit soort films me wel, mits er een degelijke uitwerking aan vastzit natuurlijk. Deze film weet daar nu juist zijn kracht uit te halen en dat is de redding van de film. Dat maakt het allemaal iets sterker.

Acteerwerk is ook degelijk. Alhoewel het begin nog een beetje slordig aanvoelt. Het gaat allemaal wel heel snel en de boel escaleert eigenlijk al na 10 uur en dat is toch iets te snel. Het kan natuurlijk zijn dat het daadwerkelijk zo ging maar dan moet er meer aandacht in de opbouw van het verhaal zijn.

Miller weet best indruk te maken. Maar ik zie meer redelijk bekende gezichten rondlopen die ik niet gelijk had verwacht in dit soort rollen. Sheridan, Mann, (andere) Miller en Bennett. Het zijn allemaal koppen die voor mij herkenbaar zijn maar echt totaal niet in dit soort rollen verwacht. Dat maakt het wel wat leuker.

De film is nooit zenuwslopend maar de spanningen hangen er vaak goed aan. Ook goed is dat de maatregelen zelf uiteindelijk niet snel extreem worden, dat deed eerdergenoemde The Experiment de das om. Ook, ondanks dat er wel 1 iemand duidelijk de leiding heeft, wordt er niet expliciet ingegaan over wie de leiding precies heeft. Dat maakt het iets meer naturel.

Wat bij deze film vooral goed naarboven komt zijn de frustraties van de gevangenen. Die zijn namelijk gewoon voelbaar. De breekpunten zijn knap weergegeven en voelbaar en dat maakt de film voornamelijk meeslepender. De gedachte "wat had ik gedaan" komt naar boven en dat maakt de film wel iets knapper.

Bovendien is het allemaal ook niet te Amerikaans, ondanks een paar kleine pogingen. Maar de druk, frustratie en emotie komt sterk naar voren uiteindelijk. Het begin moet er echter nog een beetje inkomen. Zeker als de eerste daad het uitkleden betreft. Dan begin je al met 1 van de extreemste dingen. Al zal dat wellicht zo gegaan zijn. Ik weet het niet.

Het einde, waar de acteurs geïnterviewd worden, is ook net iets te veel van het goede. Voor de rest is het een frustrerende film die subtiel en sterk vormgegeven is hier en daar. 1 van de betere psychologische films denk ik zo.

Herzien. Regisseur Kyle Patrick Alvarez mikt op een realistisch karakter met deze film, maar laat de escalatie net te vluchtig plaatsvinden. De situatie in The Stanford Prison Experiment is na een enkele dag al helemaal doorgeslagen en het voelt niet aan dat dit maar enigszins te maken heeft met het psychologische karakter van het gegeven. Hierdoor komt de film op dat vlak niet altijd even overtuigend voor de dag, maar gelukkig wordt er zeer naar behoren geacteerd en pakt de minimalistische regie doeltreffend uit. Het is fijn dat de makers herhaaldelijk op een uitweg doorpakken zonder uit de bocht te vliegen, waardoor het allemaal wel waargebeurd aan blijft voelen. Sommige personages zijn net te sterk aangezet om dat gevoel te versterken, maar niettemin blijft het een boeiende thrillerfilm met interessante dynamiek en genoeg tempo om niet te vervelen.