Peeping Tom (1960)

Grote appreciatie van de redactie van Fastforwardfilm in tegenstelling tot de pers van toen die de film rauw lustte.

PEEPING TOM - Fast Forward review

Ja, ik snap waar je wel vandaan komt. Die horrorfilms van blumhouse zijn sowieso niet mijn aan mij besteed. Dat soort films vind ik ook gewoon lelijk eruit zien.

Suffe dialogen, een decor te kitcherig voor woorden, maar bovenal... 0,0 sfeer.

Herzien in teken van Powell & Pressburger retrospectief maar dit was geen fijn weerzien.

De term ‘peeping Tom’ staat voor voyeur en het thema lijkt me typisch voor die tijd of voor de 20ste eeuw überhaupt. Het existentialisme was een zeer populaire filosofie en een belangrijk aspect ervan ontleende onder meer Sartre aan Hegel: onze blik ‘objectiveert’ de ander tot een object (lichaam) omdat we het subject niet kunnen waarnemen (hetgeen ook onszelf tot een object maakt door de blik van de ander: “de hel, dat zijn de anderen”). Degene die kijkt heeft in die zin de macht over degene die wordt bekeken, hetgeen ook de man-vrouw-verhouding in hoge mate bepaalt. Maar ook de wetenschap berust erop dat het de dingen bekijkt en tot zijn ‘object’ maakt hetgeen ook de mens zelf tot object maakt. Tegelijk komt het medium film op die registratie aan de waarneming toevoegt en waarmee het leven zelf als het ware wordt geobjectiveerd en vastgelegd en er een postmoderne stapeling mogelijk wordt: we kunnen degene filmen die ons filmen etc bij wijze van een strijd om de macht.

In deze film komen al deze aspecten van het thema aan bod: een wetenschapper filmde zijn zoon als zijn studieobject en die zoon filmt nu zelf mensen als cameraman die ook vrouwen fotografeert voor blootmagazines. Hij is een teruggetrokken man die macht en bevrediging verkrijgt door zijn positie achter de camera dus als voyeur. De film is een Hitchcock-achtige thriller doordat de wetenschapper angst bestudeerde en z’n zoon zo ver gaat dat hij vrouwen al filmend met z’n camera vermoordt, waarmee allereerst het invasieve van het kijken en registreren wordt uitgedrukt (celebrities die slachtoffer zijn van de roddelpers kunnen ervan meepraten) en waardoor hij doodangst kan vastleggen (in zekere zin is het een poging om het subject zichtbaar te maken door het ‘objectieve’ heen om welke reden De Sade ook zijn slachtoffers zou martelen). Hij laat z’n slachtoffers zelfs meekijken zodat die hun eigen angst en dood zien waardoor de horror de angst versterkt zoals het camerabeeld de werkelijkheid versterkt (om welke reden we graag naar de film gaan). Tegelijk wordt hij verliefd op het buurmeisje dat hem op het pad naar genezing van zijn pathologie zet, geholpen door haar moeder die blind is maar daardoor op haar instinct afgaat dat we beter kunnen vertrouwen dan wat we kunnen zien.

Net als de films van Hitchcock voelt de film gedateerd en is niet direct pakkend maar hij zit goed in elkaar en z’n thematiek is wezenlijk voor de film die dan ook vaak is herhaald; het interessante is dat het de film als medium dus zichzelf als een ziekte neerzet waarvan het publiek zelf ook voyeurs zijn. En in plaats van dat de mens zich ervan genezen heeft, is het als een kanker gaan woekeren tot onze huidige beeldcultuur waarin iedereen met een camera rondloopt en we bijna alleen nog beelden tot ons nemen: we zijn allen voyeurs geworden en een genezing is meer dan ooit uit zicht geraakt.

Ademloos naar gekeken.

Horror Challenge (2024) registratie #14

Deze film werd me aanbevolen door een algoritme van een filmsite. De site opperde 'You might also like Peeping Tom'. De site had het helemaal juist. De film heb Ik met alle plezier bekeken.

We leren de moordenaar kennen als een gekwelde man. Hij vertelt graag verhalen door middel van films. Zo heeft hij op zijn kamer rekken vol met zelfgemaakte films. Een van die dingen die hij graag registreert zijn doodsangsten. Hij realiseert dit beeld door iemand met een mes, die in de voorste poot van zijn camerastatief verstopt zit, te vermoorden terwijl de camera draait. Dit zorgt voor een extra dimensie in de film door ook het perspectief het wapen in beeld te brengen. Verder leren we via oud beeldmateriaal dat zijn vader er ook vrij onnatuurlijke hobby's had. De vader heeft een aantal traumatische gebeurtenissen van de filmmaker gefilmd. Dit deelt de filmmaker uiteindelijk met een huisgenoot voor wie hij meer gevoelens begint te ontwikkelen.

De eerste moord gaat vrij vlug en dient als openingsscène van de film. De tweede moord is iets uitgebreider. Hier zien we hoe de filmmaker bezig is met het opzetten van het ideale plaatje in een filmstudio. Het lichaam verstopt hij ergens op de set, wat later een vrij Hitchcock-achtige scène oplevert. De derde gaat zeer vlug. Het wordt donker en het kwaad is al geschied. Tijdens de finale filmt de filmmaker zijn eigen dood met bijbehorende angst.

Ik vind het een vrij naargeestige film om te zien. Dit was een goede aanbeveling van het algoritme. 4*

Shocktober 4

Kwam deze film voor het eerst op het spoor omdat hij tot Scorsese’s favorieten behoorde. Zag m voor het eerst in Moviedrome op de BBC en was behoorlijk onder de indruk. Inmiddels de film ook gezien op kaserdisc, blu ray en uiteindelijk op 4k. Helaas viel hij de laatste twee keer toch iets tegen. In die zin, de film werd er niet steeds beter op. Iets wat ik met Psycho wel heb. Iook de 4k transfer vond ik niet uitzonderlijk.

Krappe 4* blijven wel staan.

Niveau niks. Heel knullig. Haalt nog net de voldoende door sfeer, maar dat is een weggevertje van mij

Hier zat toch meer in

Nochtans heeft Peeping Tom een erg interessant uitgangspunt om er een boeiende en spannende film van te maken. Jammer genoeg was het dat laatste wat hier toch ontbrak. In het eerste deel wordt er nauwelijks een spanningsboog gecreëerd en pas wanneer de politie Mark in het vizier krijgt, wordt de spanning pas echt voelbaar.

Het wordt allemaal wat te voorspelbaar gebracht en de scènes waar mark de vrouwen vermoordt, missen wat mij betreft de nodige suspense. Karlheinz Böhm vind ik hier niet echt goed gecast om de rol van Mark te vertolken. Hij komt niet echt dreigend genoeg over om een 'psycho' personage te spelen.

Jammer, want hier viel toch wel meer uit te halen.

2.5*

Interessante film, deels portret van een psychopaat, deels parodie op de britse filmwereld en deels een confrontatie met onszelf als kijker. Bij release unaniem gekraakt, maar gelukkig door de jaren heen hergewaardeerd en fraai opgepoetst. Niet alle elementen hebben de tand des tijds even goed doorstaan, maar overwegend is dit een prachtig gefilmde, mooi vormgegeven thriller die zijn tijd ver vooruit was.

"Peeping Tom" (1960) is een psychologische horrorfilm die aanvankelijk op negatieve reacties stuitte, maar inmiddels wordt erkend als een meesterwerk en als een invloedrijke film binnen het griezelgenre. De film volgt Mark Lewis, een teruggetrokken cameraman die als gevolg van experimentele opvoedingsmethoden door zijn vader getraumatiseerd is. Overdag werkt hij in een filmstudio; ’s nachts legt hij vrouwen vast op beeld en registreert hij hun laatste, angstige momenten voordat hij hen om het leven brengt.

Carl Boehm vertolkt Mark met overtuiging en brengt diens eenzaamheid en obsessies op indrukwekkende wijze tot uiting. De film reikt verder dan het conventionele thrillergenre en biedt een diepgaande analyse van thema’s als voyeurisme, trauma en de wisselwerking tussen toeschouwer en slachtoffer. Powell positioneert de kijker herhaaldelijk in perspectief van de protagonist, waardoor elke scène reflecteert op de ervaring van het kijken naar film.

Powell maakt effectief gebruik van Technicolor, wat resulteert in een beklemmend kleurenpalet dat het Londense straatbeeld van de jaren ’60 treffend weergeeft. Visuele metaforen, zoals het contrast tussen het felrode deken van een slachtoffer en de grauwe omgeving, versterken de onheilspellende sfeer van de film.

Bij de première werd "Peeping Tom" gekarakteriseerd als controversieel en werd dit het einde van Powell’s carrière in het Verenigd Koninkrijk. Echter, deze kritische afwijzing onderstreepte de innovatieve benadering van de film inzake thematiek rondom angst, seksualiteit en de macht van beelden. In hedendaagse analyses geldt "Peeping Tom" als een visionaire voorloper van de slasherfilm, een subgenre dat later bekend werd door titels als "Halloween" en "Psycho".

"Peeping Tom" is een indringende film die vooruitliep op zijn tijd. Michael Powell combineert vakmanschap met een scherpe blik op menselijke emotie en nieuwsgierigheid. De film nodigt uit tot reflectie op de ethiek en aantrekkingskracht van het kijken en behoudt daarmee zijn relevantie tot op heden. Een aanrader voor zowel griezelfans als liefhebbers van filmklassiekers.

"Peeping Tom" begint in de achterbuurten van Londen, waar een man genaamd Mark Lewis (gespeeld door Karlheinz Bohm, ook wel bekend als Carl Boehm) een prostituee genaamd Dora (Brenda Bruce) benadert. Ze vraagt ​​twee pond voor haar diensten. Terwijl hij in het geheim alles filmt wat er gebeurt, neemt Dora hem mee naar haar appartement.

Zodra ze zich begint uit te kleden, vermoordt Mark haar. Mark is een verlegen, onderdrukte jongeman die als cameraman bij filmproducties werkt. In zijn vrije tijd verdient hij wat bij door foto's te maken van schaars geklede modellen. Hij woont in een groot huis wat hij heeft geërfd van zijn vader en waarvan hij een aantal kamers verhuurt. Een van zijn huursters, Helen Stephens (Anna Massey), raakt gecharmeerd van hem en raakt emotioneel bij hem betrokken; ze probeert hem te begrijpen en hem te helpen. Maar omdat Mark een seriemoordenaar is die in zijn verduisterde kamer voortdurend naar zijn eigen 'snuff'-films kijkt, kan deze relatie alleen maar in een drama eindigen. Zeker wanneer een actrice genaamd Vivian (Moira Shearer), die aan dezelfde film meewerkte als Mark, op brute wijze wordt vermoord en de politie van Scotland Yard, Mark als verdachte begint te zien.

Deze Britse film werd geproduceerd en geregisseerd door Michael Powell. Bij de release werd de film door critici volledig met de grond gelijk gemaakt (een zekere Derek Hill van The Tribune schreef destijds: "De enige bevredigende manier om van deze film af te komen, is door hem bij elkaar te vegen en door het dichtstbijzijnde riool te spoelen" — au! Dat is wel erg streng, Derek...). Het betekende min of meer het einde van Powells carrière, althans in Engeland. Ik heb een vermoeden hoe het publiek in de jaren zestig op "Peeping Tom" reageerde en ik kan me voorstellen dat dit destijds behoorlijk revolutionair was. Dergelijke thema's, prostitutie, pornografische fotosessies, brute moorden (inclusief het filmen en later opnieuw bekijken ervan voor eigen bevrediging) en kindermishandeling, allemaal begaan door ogenschijnlijk normale mensen, waren destijds ongezien.

Het scenario van Leo Marks is bij vlagen behoorlijk huiveringwekkend en werkt nog steeds uitstekend, zelfs bijna een halve eeuw na de totstandkoming van de film. De personages zijn goed uitgewerkt; dit zorgt ervoor dat "Peeping Tom" boeiend blijft, ook al zou je de film gerust als 'traag' kunnen bestempelen, een traagheid die echter wel degelijk onderhoudend en interessant is. Als je bereid bent om er wat moeite in te steken en geduld te hebben, word je rijkelijk beloond. Met een budget van ongeveer £135.000 wat voor die tijd een aanzienlijk bedrag was, is "Peeping Tom" eenvoudig maar vakkundig gemaakt. De film bezit een zekere rauwheid, somberheid en realiteitszin; verwacht dus geen CGI, flitsende camerastandpunten of razendsnelle montage. Het geweld is ingetogen, er is zelfs geen druppel bloed te zien tot de laatste vijf minuten maar het komt desondanks hard aan, veel sterker dan in menig andere film. Het acteerwerk is van topniveau; dit is een van de grootste krachten van de film en maakt hem zo meeslepend. "Peeping Tom" is om uiteenlopende redenen een belangrijke film. Vaak worden dergelijke films mateloos gehypet, om vervolgens tegen te vallen – en eerlijk gezegd vormt "Peeping Tom" daarop geen uitzondering. Desalniettemin blijft het een uitstekende film die ik zeker kan aanbevelen. Absoluut het bekijken waard.

Een mooie voldoende, 7+.